کف کارگاه اودو ۲۰: اپراتورها، ثبت زمان دستور کار و سند کالای در جریان ساخت (WIP)

کف کارگاه اودو و کالای در جریان ساخت؛ چند اصطلاح

مستندات اودو ۲۰ دو صفحه برای کف کارگاه دارد: نمای کلی آن، که در آموزش تولید آمده، و ثبت زمان، که اینجاست. صفحه‌ی کالای در جریان ساخت هم در بخش «راه‌اندازی پایه»ی تولید است و چون هر دو درباره‌ی کار نیمه‌تمام‌اند، کنار هم آمده‌اند.

اپراتور (Operator)

کارمندی که وارد کف کارگاه شده و زمان کارش روی دستورهای کار ثبت می‌شود.

پنل اپراتور

ستون سمت چپ کف کارگاه با فهرست اپراتورهای همین نشست؛ فقط یکی در هر لحظه فعال است.

مدت واقعی (Real Duration)

جمع زمانی که همه‌ی اپراتورها روی یک دستور کار گذاشته‌اند.

کالای در جریان ساخت (Work in Progress، WIP)

ارزش مواد، مرکز کار و نیروی کاری که در دستور تولید ناتمام مصرف شده است.

مدیریت اپراتورها در کف کارگاه

با اولین باز کردن کف کارگاه، کارمندِ کاربری که وارد اودو شده خودکار اپراتور می‌شود. پنل چپ همه‌ی اپراتورهای نشست را نشان می‌دهد، ولی فقط پروفایل فعال (برجسته) برای ثبت زمان به کار می‌رود.

• افزودن: پایین پنل «ویرایش اپراتورها» (Edit Operators) را بزنید، کارمندها را انتخاب کنید و «انجام شد» (Done) را بزنید.
• جابه‌جایی: روی نام اپراتور بزنید. اگر رمز (PIN) نداشته باشد خودکار وارد می‌شود؛ اگر داشته باشد، پنجره‌ی «رمز خود را وارد کنید» باز می‌شود و بعد از وارد کردن، «تأیید» (Confirm) را بزنید.
• حذف: دوباره «ویرایش اپراتورها» را بزنید، تیک پروفایل‌ها را بردارید و «انجام شد» را بزنید.

ثبت زمان دستور کار

1. مرکز کاری را که دستور کار در آن انجام می‌شود انتخاب کنید: از بالای صفحه‌ی کف کارگاه، یا با زدن نام مرکز کار روی فرم دستور تولید.
2. وقتی کار شروع شد، روی کارت دستور کار «شروع» (Start) را بزنید. دکمه به زمان‌سنجی تبدیل می‌شود که جمع زمان همه‌ی اپراتورها روی آن دستور کار را نشان می‌دهد.
3. پنل اپراتور برای هر دستور کاری که اپراتور فعال روی آن کار می‌کند، مرکز کار و زمان خود او را نشان می‌دهد؛ این زمان فقط مال نشست فعلی است، حتی اگر قبلاً هم روی همان کار وقت گذاشته باشد.
4. اپراتور می‌تواند هم‌زمان روی چند دستور کار باشد و زمان هر کدام جدا ثبت می‌شود. «دستورهای کار من» (My WO) بالای صفحه همه‌ی کارهای اپراتور فعال را نشان می‌دهد.
5. برای مکث، دوباره روی کارت دستور کار بزنید.
6. وقتی کار تمام شد، «انجام شد» (Mark as Done) پایین کارت را بزنید تا کارت از صفحه‌ی مرکز کار برود. اگر دستور کار دیگری برای آن دستور تولید نمانده، دکمه «بستن تولید» (Close Production) است که کل دستور تولید را «انجام‌شده» می‌کند.

دکمه‌ی «بستن تولید» روی کارت دستور تولید در زبانه‌ی «نمای کلی» (Overview) همیشه دیده می‌شود. ثبت تولید بخشی در تولید پیوسته و ساختن سفارش معوق از کف کارگاه در کیت و دمونتاژ در اودو آمده است.

دیدن مدت واقعی کار

برای هر دستور کار

1. به تولید ‣ عملیات ‣ دستورهای کار Manufacturing ‣ Operations ‣ Work Orders بروید. فیلتر پیش‌فرض فقط کارهای ناتمام را نشان می‌دهد؛ برای دیدن کارهای «انجام‌شده»، آن را با آیکن حذف کنار فیلتر بردارید.
2. ستون «مدت واقعی» (Real Duration) جمع زمان همه‌ی اپراتورهاست؛ هم زمانی که در کف کارگاه ثبت شده و هم زمانی که در فرم دستور کار یا زبانه‌ی دستورهای کار دستور تولید ثبت شده است.
3. یک دستور کار را باز کنید و به زبانه‌ی «ثبت زمان» (Time Tracking) بروید تا فهرست اپراتورها و زمان هر کدام را ببینید.

برای هر دستور تولید

در تولید ‣ عملیات ‣ دستورهای تولید Manufacturing ‣ Operations ‣ Manufacturing Orders (اینجا هم فیلتر پیش‌فرض را بردارید) دستور را باز کنید؛ زبانه‌ی دستورهای کار همه‌ی عملیات را دارد و با زدن هر سطر، فرم آن دستور کار باز می‌شود.

مقایسه‌ی مدت واقعی با مدت مورد انتظار، به تفکیک مرکز کار یا شیفت، در گزارش دستورهای کار و OEE است (تولید در اودو).

کالای در جریان ساخت (WIP): چه چیزی در سند می‌آید

وقتی ساخت یک محصول طولانی است، سند موقت کالای در جریان ساخت ارزش کار نیمه‌تمام را در صورت‌های مالی نشان می‌دهد و معلوم می‌کند پول کجای تولید خوابیده است. اپ تولید اجازه می‌دهد این سند را برای یک دستور تولید در جریان، دستی ثبت و برگشت بزنید، با بهای واقعی اجزا، مرکز کار و نیروی کاری که تا لحظه‌ی ثبت مصرف شده است.

• مصرف مواد: در زبانه‌ی اجزای دستور تولید، ستون «مصرف‌شده» (Consumed) مقدار مصرف‌شده‌ی هر جزء است.
• زمان کار: در زبانه‌ی دستورهای کار، ستون «مدت واقعی» مدت کار انجام‌شده‌ی هر عملیات است.
• بها: دکمه‌ی هوشمند «نمای کلی» (Overview) را بزنید. ستون «بهای واقعی» (Real Cost) همان بهایی است که در سند WIP ثبت می‌شود. هزینه‌ی سربار مرکز کار و هزینه‌ی نیروی کار با هم زیر بخش «عملیات» می‌آیند و جمع‌ها در سطر «بهای واحد» (Unit Cost) پایین جدول است. عددهای قرمز یا سبز، اختلاف زیاد با بهای برنامه را نشان می‌دهند؛ مثلاً قیمت غیرعادی مواد یا عملیات کند.

حساب‌های کالای در جریان ساخت

به‌طور پیش‌فرض اودو ارزش WIP را در حسابی از نوع «دارایی جاری» (Current Assets) نگه می‌دارد و می‌شود حساب دیگری جایش گذاشت. به حسابداری ‣ پیکربندی ‣ تنظیمات Accounting ‣ Configuration ‣ Settings بروید، تا بخش ارزش‌گذاری موجودی (Inventory Valuation) پایین بیایید و زیر بخش تولید (Manufacturing) دو حساب را انتخاب کنید:

حساب کالای در جریان ساخت (WIP Account)

ارزش کالای نیمه‌تمام؛ پیش‌فرض 110500 Work in Progress.

حساب سربار WIP (WIP Overhead Account)

هزینه‌های سربار؛ پیش‌فرض 110400 Cost of Production.

ثبت، برگشت و بررسی سند WIP

سند WIP خودکار به پیشرفت دستور تولید گره نمی‌خورد. بهای همان لحظه‌ی ثبت را نشان می‌دهد، پس باید دستی ثبت شود؛ و چون موقت است، باید برگشت بخورد تا دوره‌ی بعد از صفر شروع شود.

ثبت

1. دستور تولید را از تولید ‣ عملیات ‣ دستورهای تولید Manufacturing ‣ Operations ‣ Manufacturing Orders باز کنید.
2. آیکن چرخ‌دنده را بزنید و «ثبت سند حسابداری WIP» (Post WIP Accounting Entry) را انتخاب کنید.
3. در پنجره، دفتر حسابداری WIP را انتخاب کنید، تاریخ‌ها و سطرها را در صورت نیاز اصلاح کنید و «ثبت WIP» (Post WIP) را بزنید.

برگشت

به‌طور پیش‌فرض یک اقدام برای برگشت سند در روز بعد زمان‌بندی می‌شود؛ تاریخش را هنگام ثبت در فیلد «تاریخ برگشت» (Reversal Date) عوض کنید. برای برگشت دستی:

1. روی دستور تولید دکمه‌ی هوشمند «WIP» را بزنید تا سندهای WIP آن بیاید.
2. سند برگشت را انتخاب کنید، از چرخ‌دنده‌ی «اقدامات» «تأیید سندها» (Confirm Entries) را بزنید.

بررسی

به حسابداری ‣ گزارش‌ها ‣ ترازنامه Accounting ‣ Reporting ‣ Balance Sheet بروید. مانده‌ی WIP باید مصرف تولید در زمان ثبت را نشان دهد و بعد از برگشت صفر شود. اگر سندها آن‌طور که انتظار دارید دیده نمی‌شوند، تاریخ و فیلترهای گزارش را با تاریخ ثبت و برگشت سند مقایسه کنید.

کالای در جریان ساخت و زمان کارگاه در ایران

این بخش رویه‌ی رایج حسابداری و کار در ایران است، نه امکان اودو؛ تصمیم‌هایش با حسابدار شماست.

• WIP در ترازنامه: در صورت‌های مالی ایران «کالای در جریان ساخت» معمولاً جزء موجودی مواد و کالاست. پیش‌فرض اودو آن را دارایی جاری می‌گذارد؛ با حسابدار حساب درست کدینگ خودتان را انتخاب کنید.
• بستن ماه شمسی: اگر صورت‌های ماهانه دارید، سند WIP را با تاریخ آخرین روز ماه شمسی ثبت و با تاریخ اول ماه بعد برگشت بزنید. پیش‌فرض اودو برگشت در «روز بعد» است؛ اگر سند را چند روز بعد از پایان ماه می‌زنید، «تاریخ برگشت» را هنگام ثبت خودتان روی اول ماه بعد بگذارید.
• سربار: اودو سربار مرکز کار را از نرخ ساعتی آن می‌گیرد. اینکه سربار ثابت این‌طور جذب شود یا جدا تسهیم شود، تصمیم حسابداری صنعتی است؛ روش ارزش‌گذاری انبار در ارزش‌گذاری موجودی در اودو و اجزای بها در راهنمای بهای تمام‌شده آمده است.
• زمان کارگاه با حضور و غیاب یکی نیست: مدت واقعی دستور کار زمان تولید است، نه ساعت حضور. حقوق و اضافه‌کار بر پایه‌ی حضور و غیاب حساب می‌شود؛ مقایسه‌ی این دو نشان می‌دهد چند درصد زمان حضور صرف تولید شده است.

یک مثال ایرانی

یک قطعه‌ساز پلاستیک خودرو در شهرک صنعتی کاوه‌ی ساوه را در نظر بگیرید، با هشت دستگاه تزریق و یک کارگاه قالب‌سازی. کنار هر دستگاه یک تبلت کف کارگاه است و هر شیفت سه اپراتور دارد که با «ویرایش اپراتورها» به پنل اضافه می‌شوند و هر کدام رمز چهاررقمی دارند. اپراتور پیش از شروع نام خودش را می‌زند و «شروع» را روی کارت دستور کار؛ وقتی برای تعویض قالب به دستگاه دیگری می‌رود، کارت را دوباره می‌زند تا زمان‌سنج مکث کند.

ساخت یک قالب سفارشی شش هفته طول می‌کشد. روز سی‌ام مهر، حسابدار برای هر دستور تولید قالب‌سازی در جریان، از نمای کلی بهای واقعی را می‌بیند و با «ثبت سند حسابداری WIP» سند را با تاریخ همان روز و تاریخ برگشت اول آبان ثبت می‌کند. حساب WIP از قبل به «کالای در جریان ساخت» کدینگ شرکت وصل شده است و ترازنامه‌ی مهر قالب‌های نیمه‌تمام را نشان می‌دهد. سرپرست تولید هم آخر ماه مدت واقعی دستورهای کار هر اپراتور را با ساعت حضورش در حضور و غیاب مقایسه می‌کند.

پرسش‌های رایج درباره‌ی کف کارگاه اودو