در این آموزش یاد می‌گیرید
- تجهیزات، دسته‌ی تجهیزات و تیم نگهداری را درست تعریف کنید
- درخواست نگهداری اصلاحی و پیشگیرانه بسازید و آن را در مراحل کانبان جلو ببرید
- با تقویم نگهداری و نماهای آن، کار تکنسین‌ها را برنامهریزی کنید
- MTBF، MTTR و تاریخ تخمینی خرابی بعدی را بخوانید و تجهیزات را به مرکز کار وصل کنید
- بدانید نت در اودو برای تقویم شمسی و تعطیلات ایران به چه بومی‌سازی‌ای نیاز دارد
پیش‌نیاز
اپ نگهداری (Maintenance) نصب باشد. برای ثبت درخواست روی همهی تجهیزات، کاربر باید دسترسی «مدیر تجهیزات» (Equipment Manager) در اپ نگهداری داشته باشد؛ وگرنه فقط برای تجهیزاتی که دنبال‌کننده‌شان است درخواست می‌سازد. مرکز کار، دستور تولید و دستور کار از اپ تولید می‌آیند. مستندات اودو درباره‌ی ویرایش لازم برای این اپ چیزی نمی‌گویند؛ فرق ویرایش‌ها را در راهنمای اودو کامیونیتی یا اینترپرایز ببینید.
تازه‌های اودو ۲۰ در نگهداری و تعمیرات
- درخواستهای نگهداری تجهیزات و مراکز کار حالا نمای گانت (Gantt) جداگانه دارند.
- مراحل نگهداری را میشود برای هر تیم نگهداری جدا تنظیم کرد.
- چند بهبود کاربری، از جمله ویجت تازهی «وضعیت» (Status).
از یادداشتهای رسمی انتشار اودو ۲۰.
نت در اودو؛ چند اصطلاح پایه
پیش از شروع، این چند کلمه را با هم یکی کنیم:
- تجهیزات (Equipment)
- هر چیزی که در کار روزانه به کار می‌رود: دستگاه خط تولید، ابزاری که بین چند جا می‌چرخد یا رایانه‌ی دفتر. مالکش میتواند خود شرکت باشد یا شخص دیگری، مثل فروشنده‌ای که دستگاه را اجاره داده است.
- دسته‌ی تجهیزات (Equipment Category)
- گروه هم‌جنس تجهیزات، مثل رایانه‌ها، ماشینآلات یا ابزارها. هر دستگاه مال یک دسته است.
- تیم نگهداری (Maintenance Team)
- گروهی از کاربران که مسئول رسیدگی به درخواست‌ها هستند؛ هر عضو تیم در تقویم نگهداری «تکنسین» (Technician) نامیده میشود.
- درخواست نگهداری (Maintenance Request)
- هر کار نگهداری روی یک دستگاه یا یک مرکز کار، با تاریخ، مدت، تیم، مسئول و اولویت.
- اصلاحی و پیشگیرانه (Corrective / Preventive)
- اصلاحی برای نیاز فوری است، مثل دستگاهی که خراب شده؛ پیشگیرانه کار برنامه‌ریزی‌شده برای جلوگیری از خرابیهای بعدی است.
دسته‌ی تجهیزات و تیم نگهداری
هر دستگاه باید یک دسته داشته باشد. پس پیش از ثبت تجهیزات، دسته‌ها و تیم‌ها را بسازید.
دسته‌ی تجهیزات
- به بروید و «جدید» (New) را بزنید.
- نام دسته (Category Name) را بنویسید. در فیلد مسئول (Responsible) کسی را بگذارید که مسئول تجهیزات این دسته است؛ پیش‌فرض، خود سازنده‌ی دسته است.
- اگر چند شرکت دارید، شرکت مالک را انتخاب کنید. در صورت نیاز یک نشانی ایمیل مستعار (Email Alias) و توضیح داخلی هم بنویسید.
روی فرم هر دسته دو دکمه‌ی هوشمند هست: «تجهیزات» (Equipment) همهی دستگاه‌های آن دسته را نشان می‌دهد و «نگهداری» (Maintenance) همهی درخواستهای گذشته و باز آن‌ها را.
تیم نگهداری
- به بروید و «جدید» را بزنید. یک ردیف خالی ته فهرست باز میشود.
- نام تیم (Team Name) را بنویسید، مثل «تیم برق» یا «تیم مکانیک».
- در ستون اعضای تیم (Team Members) کاربران را انتخاب کنید؛ اگر کسی در فهرست کوتاه نبود، «جست‌وجوی بیشتر» (Search More) را بزنید. بعد «ذخیره» را بزنید.
اعضای تیم باید کاربر اودو باشند. تکنسینی که کاربر نیست، نه عضو تیم میشود و نه مسئول درخواست. پیش از چیدن تیم‌ها تکلیف کاربرها را روشن کنید (سطح دسترسی در اودو).
ثبت تجهیزات: دستگاه‌ها و ابزارها
- به بروید و «جدید» را بزنید.
- نام دستگاه و دسته‌ی تجهیزات (Equipment Category) را بنویسید و در صورت نیاز شرکت مالک را انتخاب کنید.
- در «استفاده‌کننده» (Used By) یکی را بزنید: دپارتمان (Department)، کارمند (Employee) یا سایر (Other) برای اینکه هم دپارتمان و هم کارمند را مشخص کنید.
- تیم نگهداری (Maintenance Team) و تکنسین (Technician) را بگذارید. تکنسین برای وقتی است که تیمی تعیین نشده یا همیشه یک نفر مشخص از تیم باید سراغ این دستگاه برود.
- اگر دستگاه در یک مرکز کار است، آن را در فیلد مرکز کار (Work Center) انتخاب کنید؛ اگر نه، جای استفاده را در فیلد متنی «محل استفاده» (Used in location) بنویسید، مثل «دفتر مالی».
زبانهی اطلاعات محصول
در زبانهی اطلاعات محصول (Product Information) فروشنده، کد فروشنده، مدل، شماره‌ی سریال، بها (Cost) و تاریخ پایان گارانتی را بنویسید. مهم‌ترین فیلد این زبانه «تاریخ بهرهبرداری» (Effective Date) است: روزی که دستگاه به کار افتاده و اودو MTBF را از آن حساب می‌کند.
تاریخ بهرهبرداری را خالی نگذارید یا روی تاریخ ثبت در سیستم رها نکنید. برای دستگاهی که پنج سال است کار می‌کند، تاریخ واقعی راه‌اندازی را بنویسید تا MTBF از روز اول درست باشد.
درخواست نگهداری اصلاحی و پیشگیرانه
- به بروید و «جدید» را بزنید.
- در فیلد درخواست (Request) عنوانی روشن بنویسید، مثل «دریل کار نمی‌کند». «ایجادکننده» (Created By) خودکار خود شماست و قابل تغییر است.
- در فیلد «برای» (For) یکی را انتخاب کنید: تجهیزات (Equipment) یا مرکز کار (Work Center)، و بعد خود دستگاه یا مرکز کار را. با انتخاب دستگاه، دسته‌اش خاکستری نمایش داده میشود.
- نوع نگهداری (Maintenance Type) را بزنید: اصلاحی (Corrective) برای رفع مشکل موجود، یا پیشگیرانه (Preventive) برای جلوگیری از مشکل در آینده. «تاریخ درخواست» (Request Date) روز ساخت درخواست است و عوض نمی‌شود.
- اگر خرابی وسط یک دستور تولید پیش آمده، آن را در فیلد دستور تولید (Manufacturing Order) انتخاب کنید؛ فیلد دستور کار (Work Order) هم ظاهر میشود.
- تیم (Team) و مسئول (Responsible) را بگذارید. در «تاریخ برنامه‌ریزی‌شده» (Scheduled Date) روز و ساعت شروع را انتخاب و «اعمال» را بزنید.
- مدت (Duration) را به‌صورت ساعت و دقیقه (00:00) بنویسید و با ستاره‌ها اولویت (Priority) بدهید؛ درخواست با اولویت بالاتر در کانبان بالاتر می‌نشیند.
- در زبانهی یادداشت‌ها (Notes) شرح مشکل را بنویسید و در زبانهی دستورالعمل‌ها (Instructions) روش کار را به‌صورت PDF، پیوند Google Slide یا متن بگذارید.
اگر در تنظیمات اپ نگهداری «کاربرگ‌های سفارشی نگهداری» (Custom Maintenance Worksheets) روشن باشد، فیلد قالب کاربرگ (Worksheet Template) هم ظاهر میشود: فرمی که تکنسین هنگام کار پر می‌کند، مثل چک‌لیست سرویس کمپرسور.
کاربری که مدیر تجهیزات نیست، فقط برای دستگاهی درخواست می‌سازد که دنبال‌کننده‌اش باشد. برای اینکه اپراتور خط بتواند خرابی دستگاه خودش را گزارش کند، فرم دستگاه را باز کنید، در گفت‌وگوی رکورد (چتر) روی آیکن دنبال‌کنندگان بزنید و با «افزودن دنبالکننده» (Add Followers) او را اضافه کنید. سطح دسترسی کاربرها هم در ، زبانهی دسترسی‌ها، بخش زنجیره‌ی تأمین تنظیم میشود.
مراحل درخواست: از درخواست تازه تا تعمیرشده یا اسقاط
هر درخواست تازه در مرحله‌ی «درخواست جدید» (New Request) می‌نشیند. در نمای کانبان کارت را بکشید و رها کنید، یا درخواست را باز کنید و مرحله را از نوار بالای فرم انتخاب کنید.
- تعمیرشده (Repaired): نگهداری موفق بوده و دستگاه یا مرکز کار دوباره سالم است.
- اسقاط (Scrap): تعمیر ممکن نبوده و دستگاه باید کنار گذاشته شود.
با نگه داشتن نشانگر بالای هر ستون و زدن آیکن چرخ‌دنده، گزینهی «ویرایش» (Edit) تنظیمات آن مرحله را باز می‌کند:
- جمع‌شده در قیف نگهداری (Folded in Maintenance Pipe)
- ستون این مرحله در کانبان پیش‌فرض بسته است.
- درخواست تأییدشده (Request Confirmed)
- اگر روشن باشد و درخواست برای مرکز کار باشد، مرکز کار برای مدت درخواست خودکار مسدود میشود: در تاریخ تعیین‌شده، یا در اولین فرصت اگر مرکز کار آزاد نباشد.
- درخواست انجام‌شده (Request Done)
- این مرحله پایان کار است و درخواستی که به آن برسد بسته میشود.
اگر تیک «درخواست انجام‌شده» روی مرحله‌ی «تعمیرشده» برداشته شود، درخواستی که به آن مرحله می‌رسد بسته نمی‌شود. MTTR از درخواستهای تکمیلشده حساب میشود، پس پیش از تغییر یا ساختن مرحله‌ها این تیک را چک کنید.
تقویم نگهداری و نماهای آن
تقویم نگهداری در است و درخواستهای اصلاحی و پیشگیرانه را کنار هم نشان می‌دهد.
- روی هر خانه‌ی تقویم بزنید. در پنجره‌ی «رویداد جدید» (New Event) نام درخواست را بنویسید.
- «ایجاد» (Create) درخواست را بدون جزئیات ذخیره می‌کند؛ «ویرایش» (Edit) فرم کامل درخواست را باز می‌کند تا تاریخ، تیم و نوع را بگذارید.
- دوره‌ی نمایش را از منوی بالا عوض کنید: روز، هفته (پیش‌فرض)، ماه یا سال. دکمه‌ی «امروز» (Today) به تاریخ امروز برمی‌گردد.
- در ستون کناری، فهرست تکنسین‌ها (Technician) فقط کسانی را نشان می‌دهد که دست‌کم مسئول یک درخواست باز هستند.
فیلترهای پیش‌فرض «برای انجام» (To Do) و «فعال» (Active) همهی درخواستهای باز را نشان می‌دهند. می‌توانید جست‌وجو را با «ذخیره‌ی جست‌وجوی فعلی» (Save current search) به‌عنوان فیلتر پیش‌فرض یا فیلتر مشترک ذخیره کنید (جستجو و فیلتر در اودو).
تقویم شش نما دارد: تقویم، کانبان، لیست، پیوت، نمودار و فعالیت. در نمای فعالیت، از روی هر درخواست مستقیم فعالیت برنامهریزی می‌کنید؛ مثلاً «سفارش تسمه» برای کارشناس خرید (فعالیت در اودو). نمای پیوت را میشود با «درج در صفحه‌گسترده» (Insert in Spreadsheet) به داشبورد برد یا به‌صورت xlsx گرفت.
MTBF، MTTR و تاریخ تخمینی خرابی بعدی
زبانهی نگهداری (Maintenance) روی فرم هر دستگاه شاخص‌های خرابی را نشان می‌دهد. فقط یکی از آن‌ها دستی است:
| فیلد | معنا | چطور پر میشود |
|---|---|---|
| MTBF مورد انتظار (Expected Mean Time Between Failure) | چند روز انتظار دارید دستگاه بین دو خرابی کار کند | دستی |
| میانگین زمان بین خرابی‌ها (MTBF) | میانگین روزهای کار بین خرابیهای گزارششده | خودکار، از نگهداری‌های اصلاحی تکمیلشده |
| آخرین خرابی (Latest Failure) | تاریخ آخرین خرابی | خودکار، از تاریخ ساخت آخرین درخواست |
| خرابی بعدی تخمینی (Estimated Next Failure) | روزی که خرابی بعدی محتمل است | خودکار: آخرین خرابی + MTBF |
| میانگین زمان تعمیر (MTTR) | میانگین روزهای لازم برای تعمیر | خودکار، از مدت درخواستهای تکمیلشده |
دکمه‌ی هوشمند «نگهداری» بالای فرم دستگاه درخواستهای باز همان دستگاه را نشان می‌دهد.
«خرابی بعدی تخمینی» راهنمای خوبی برای زمان نت پیشگیرانه است: اگر برای پرس هیدرولیک ۲۰ آبان آمده، سرویس پیشگیرانه را یک هفته زودتر بگذارید. این عدد فقط وقتی معنا دارد که خرابی‌ها را واقعاً به‌صورت درخواست اصلاحی ثبت کنید، نه با تلفن و دفترچه.
تجهیزات و مرکز کار
اگر اپ تولید دارید، هر دستگاه را به مرکز کاری که در آن کار می‌کند وصل کنید. در یک مرکز کار را باز کنید؛ زبانهی تجهیزات (Equipment) همهی دستگاه‌های آن را با تکنسین، دسته، MTBF، MTTR و تاریخ تخمینی خرابی بعدی نشان می‌دهد. با «افزودن ردیف» (Add a line) دستگاه تازه را از همین‌جا اضافه کنید.
وقتی درخواست نگهداری را برای خود مرکز کار می‌سازید، گزینهی «مسدود کردن مرکز کار» (Block Workcenter) نمیگذارد در مدت نگهداری دستور کار یا نگهداری دیگری در آن مرکز برنامهریزی شود. این‌طور برنامه‌ی تولید با سرویس دستگاه تداخل پیدا نمی‌کند.
سرویس طولانی یک خط را بدون مسدود کردن مرکز کار ثبت نکنید. برنامه‌ریز تولید همچنان روی آن خط دستور کار می‌چیند و صبح روز سرویس، هم تکنسین سر خط است و هم اپراتور.
بومی‌سازی نگهداری و تعمیرات اودو برای ایران
اپ نگهداری با پول و مالیات کمتر سروکار دارد، ولی تمامش تاریخ و برنامه است. فهرست کامل بومی‌سازی ماژولها در راهنمای بومی‌سازی اودو آمده است؛ این‌ها مخصوص نت است:
- تقویم نگهداری و تاریخها: اودوی خام تاریخ درخواست، تاریخ برنامه‌ریزی‌شده و نماهای ماه و سال تقویم نگهداری را میلادی نشان می‌دهد و گروهبندی «ماه» در پیوت و نمودار را با ماه میلادی می‌بُرد. تاریخنمای شمسی به‌تنهایی این را حل نمی‌کند (توضیح در تقویم شمسی در اودو). در اودوی بومیشدهی وستا تقویم شمسی در همهی ماژولها هست.
- برنامه‌ی نت پیشگیرانه‌ی شمسی: برنامه‌ی سالانه‌ی سرویس‌ها را با تقویم کارخانه بچینید، نه با ماه میلادی؛ مثلاً سرویس چیلر و کولرها پیش از گرمای خرداد و سرویس دیگ بخار پیش از سرمای آذر. تا تقویم بومی نشده، تاریخ هر سرویس را دستی روی روز شمسی درست بگذارید.
- تعطیلات ایران: تعطیلات نوروز معمولاً بهترین فرصت برای سرویس‌های اساسی است که خط را چند روز متوقف می‌کنند. تعطیلات رسمی را در اپ مرخصی وارد کنید (مرخصی در اودو) و هنگام چیدن درخواستهای پیشگیرانه آن‌ها را در نظر بگیرید. تعطیلات قمری هر سال حدود ۱۱ روز جابه‌جا میشوند؛ برنامه‌ی سالانه را هر سال دوباره نگاه کنید.
- دستورالعمل‌ها: برای زبانهی دستورالعمل، PDF یا متن را به پیوند Google Slide ترجیح دهید؛ دسترسی به سرویس‌های گوگل از شبکه‌ی کارخانه ممکن است همیشه برقرار نباشد.
- نام فارسی تجهیزات: جست‌وجوی اودو «ي» و «ك» عربی را با «ی» و «ک» فارسی یکی نمی‌گیرد. اگر فهرست دستگاه‌ها را از اکسل وارد می‌کنید، این دو حرف را پیش از ورود یکدست کنید (ایمپورت اکسل در اودو).
- بها به ریال و ایمیل دسته‌ها: بهای دستگاه به واحد پول شرکت ثبت میشود. نشانی ایمیل مستعار دسته‌ها هم فقط وقتی کار می‌کند که ایمیل ورودی اودو تنظیم شده باشد.
نصب اودو و ماژول‌های پایه‌ی نسخه‌ی بومی‌شده رایگان است و هزینه بر اساس نفر-ساعت کار حساب میشود؛ جزئیات در تعرفه‌ی اودو.
یک مثال ایرانی
یک کارخانه‌ی قطعات پلاستیکی در قزوین را در نظر بگیرید. سه دسته‌ی تجهیزات دارد: «دستگاه تزریق»، «کمپرسور و چیلر» و «قالب». دو تیم نگهداری ساخته است: «تیم برق» با دو تکنسین و «تیم مکانیک» با سه تکنسین. هر دستگاه تزریق به مرکز کار خط خودش وصل است و تاریخ بهرهبرداری واقعی‌اش، از سال‌ها پیش، روی فرم آمده است.
اپراتور هر خط دنبالکنندهی دستگاه خودش است و خرابی را همان لحظه به‌صورت درخواست اصلاحی ثبت می‌کند، با دستور تولیدی که وسطش متوقف شد. سرویس‌های پیشگیرانه‌ی ماهانه با مرکز کار مسدود ثبت میشوند تا برنامه‌ریز تولید روی آن ساعت‌ها کار نچیند، و تعویض روغن هیدرولیک همهی دستگاه‌ها به تعطیلات نوروز افتاده است. سرپرست نت هر ماه MTBF دستگاه‌ها را با «MTBF مورد انتظار» مقایسه می‌کند؛ دستگاهی که فاصله‌ی خرابی‌اش مدام کوتاه‌تر میشود، برای بازسازی یا اسقاط به مدیر کارخانه معرفی میشود.
پرسش‌های رایج درباره‌ی نگهداری و تعمیرات در اودو
فرق نگهداری اصلاحی و پیشگیرانه در اودو چیست؟
روی هر درخواست نگهداری فیلد «نوع نگهداری» دو گزینه دارد: اصلاحی (Corrective) برای نیاز فوری مثل دستگاه خراب، و پیشگیرانه (Preventive) برای کار برنامه‌ریزی‌شده که جلوی خرابیهای بعدی را بگیرد. هر دو در تقویم نگهداری کنار هم دیده میشوند و MTBF از نگهداری‌های اصلاحی تکمیلشده حساب میشود.
MTBF و MTTR در اودو چطور حساب میشوند؟
هر دو خودکارند و در زبانهی نگهداری فرم دستگاه دیده میشوند. MTBF میانگین روزهای کار بین خرابیهای گزارششده است و از تاریخ بهرهبرداری و درخواستهای اصلاحی تکمیلشده میآید. MTTR میانگین روزهای تعمیر است و از مدت درخواستهای تکمیلشده میآید. تنها فیلد دستی، MTBF مورد انتظار است.
چطور اپراتور بدون دسترسی کامل خرابی دستگاه را در اودو ثبت کند؟
او را دنبالکنندهی همان دستگاه کنید: فرم دستگاه را در نگهداری ‣ تجهیزات ‣ ماشینآلات و ابزارها باز کنید و از چتر، افزودن دنبالکننده را بزنید. دنبالکننده میتواند برای آن دستگاه درخواست نگهداری بسازد، بدون اینکه دسترسی مدیر تجهیزات بگیرد.
آیا نگهداری اودو با تولید ارتباط دارد؟
بله. تجهیزات را میشود به مرکز کار وصل کرد، درخواست نگهداری را برای خود مرکز کار ساخت و دستور تولید و دستور کاری را که خرابی وسطش پیش آمد روی درخواست انتخاب کرد. گزینهی مسدود کردن مرکز کار نمیگذارد در مدت نگهداری روی آن مرکز دستور کار برنامهریزی شود.
تقویم نگهداری اودو شمسی است؟
در اودوی خام نه؛ تاریخها و نماهای ماه و سال میلادیاند و گزارشهای ماهانه با ماه میلادی گروه میشوند. تاریخنمای شمسی با ماژول اضافه میشود، ولی گروهبندی و چاپ هم باید شمسی شوند. در اودوی بومیشدهی وستا تقویم شمسی در همهی ماژولها هست.
نگهداری و تعمیرات اودو ۲۰ چه چیز تازهای دارد؟
طبق یادداشتهای انتشار اودو ۲۰: نمای گانت جداگانه برای درخواستهای تجهیزات و مراکز کار، مراحل جدا برای هر تیم نگهداری، و چند بهبود کاربری از جمله ویجت تازهی «وضعیت».
منبع و مجوز
ترجمه، ویرایش و بومی‌سازی غیررسمی وستا از مستندات Odoo 20؛ تغییرات: ترجمه‌ی فارسی، مثال‌ها و بخش بومی‌سازی برای ایران. این صفحه مانند منبع با مجوز CC BY-SA 4.0 منتشر میشود. Odoo نشان تجاری Odoo S.A. است و این صفحه وابسته به آن نیست. صفحه‌ی اصلی: نگهداری و تعمیرات در مستندات Odoo 20 · متن مجوز