ESG در اودو ۲۰: از جمع‌آوری داده تا گزارش انتشار کربن

ESG در اودو چه می‌کند؛ داده‌ی فعالیت و ضریب انتشار

ESG یعنی محیط زیست، اجتماع و حاکمیت شرکتی. بخش اصلی اپ ESG اودو ردپای کربن است و همه‌چیز روی چند کلمه می‌چرخد:

داده‌ی فعالیت (Activity data)

مقدار یا مبلغ کاری که انتشار می‌سازد؛ مثلاً ۱۵۰ دستگاه کامپیوتر خریده‌شده یا ۴۰۰ کیلومتر رفت‌وآمد.

ضریب انتشار (Emission factor)

ضریبی که می‌گوید هر واحد از آن فعالیت چقدر گاز گلخانه‌ای منتشر می‌کند.

kgCO₂e

کیلوگرم معادل دی‌اکسید کربن؛ واحد مشترکی که همه‌ی گازها به آن تبدیل می‌شوند.

دامنه (Scope)

دسته‌بندی پروتکل GHG: دامنه‌ی ۱ انتشار مستقیم، دامنه‌ی ۲ انرژی خریده‌شده، دامنه‌ی ۳ بقیه‌ی انتشار غیرمستقیم در زنجیره‌ی ارزش.

فرمول اصلی ساده است: انتشار (kgCO₂e) = داده‌ی فعالیت × ضریب انتشار. داده‌ی فعالیت از سه جا می‌آید: حسابداری، ناوگان (رفت‌وآمد کارمندان) و ورود دستی. انتشارها لحظه‌ای به‌روز می‌شوند، پس اثر هر اقدام کاهشی را زود می‌بینید.

ضریب انتشار: وارد کردن از پایگاه داده‌ی مرجع و اجزای آن

1. به ESG ‣ پیکربندی ‣ پایگاه‌های داده‌ی مرجع ESG ‣ Configuration ‣ Source Databases بروید.
2. روی پایگاه داده‌ی ADEME (آژانس محیط زیست فرانسه) «دانلود» (Download) را بزنید تا ضریب‌ها و منبعشان وارد شوند.
3. ضریب‌ها را در ESG ‣ پیکربندی ‣ ضریب‌های انتشار ESG ‣ Configuration ‣ Emission Factors ببینید.

هر ضریب انتشار از چه ساخته شده است

• منبع و دامنه: هر ضریب به یک دامنه‌ی ۱، ۲ یا ۳ وصل است. دامنه‌ها می‌توانند درختی باشند، مثل «دامنه‌ی ۳ ‣ کالای خریده‌شده ‣ الکترونیک».
• عدم قطعیت: حاشیه‌ی خطای احتمالی ضریب؛ می‌گوید چقدر می‌شود به عدد گزارش اعتماد کرد.
• روش محاسبه: فیزیکی (بر اساس مقدار: کیلوگرم، لیتر، عدد) یا پولی (بر اساس مبلغ تراکنش). در حالت فیزیکی مقدار تراکنش در ضریب ضرب می‌شود و در حالت پولی، مبلغ آن.
• خطوط گاز: هر ضریب می‌تواند چند خط داشته باشد، برای شش گاز اصلی پروتکل کیوتو (CO₂، CH₄، N₂O، HFCs، PFCs، SF₆) با پتانسیل گرمایش جهانی (GWP) از پیش تعیین‌شده. عدد نهایی ضریب جمع همه‌ی این خطوط به معادل CO₂ است. گاز دیگری لازم دارید؟ در ESG ‣ پیکربندی ‣ گازها ESG ‣ Configuration ‣ Gases اضافه‌اش کنید.

قاعده‌ی تخصیص: ضریب خودکار برای خریدها و هزینه‌ها

قاعده‌ی تخصیص (Assignation rule) می‌گوید کدام ضریب به کدام داده‌ی فعالیت بخورد، بر اساس محصول، طرف حساب یا حساب. مثلاً اگر به محصول «کامپیوتر رومیزی» ضریب داده باشید و قبض خریدی برای ۱۵۰ دستگاه برسد، اودو خودش ضریب را در ۱۵۰ ضرب می‌کند.

1. در ESG ‣ پیکربندی ‣ ضریب‌های انتشار ESG ‣ Configuration ‣ Emission Factors یک ضریب را باز کنید.
2. در زبانه‌ی تخصیص‌ها (Assignations) «افزودن خط» را بزنید و محصول، طرف حساب یا حساب (یا چند تا از آن‌ها) را انتخاب کنید. قاعده فقط وقتی اعمال می‌شود که همه‌ی ویژگی‌هایش جور باشند.
3. برای داده‌های گذشته، روی همان ضریب «تخصیص» (Assign) را بزنید، دوره‌ی اعمال را انتخاب کنید و اگر لازم است «جایگزینی تخصیص‌های موجود» را روشن کنید. برای چند ضریب با هم، آن‌ها را در نمای فهرست انتخاب کنید و از منوی اقدامات «تخصیص ضریب‌های انتشار» را بزنید.

وقتی چند قاعده با هم جور می‌شوند

اودو دقیق‌ترین قاعده را برمی‌دارد: اول محصول، بعد طرف حساب، بعد حساب. اگر هم‌سطح بودند، قاعده‌ای که ویژگی بیشتری دارد برنده است. پس اگر برای «همه‌ی خریدها از فروشنده‌ی الف» یک ضریب و برای «کامپیوتر رومیزی» ضریب دیگری داشته باشید، کامپیوترها حتی از فروشنده‌ی الف ضریب خودشان را می‌گیرند.

داده از حسابداری: کدام حساب‌ها حساب می‌شوند

اودو داده‌ی فعالیت را از ثبت‌های دفتر روی حساب‌های هزینه و دارایی برمی‌دارد، فقط از این نوع حساب‌ها:

• دارایی ثابت
• هزینه
• سایر هزینه‌ها
• بهای تمام‌شده‌ی درآمد

این انتخاب از روش «بیلان کربن» (Bilan Carbone) فرانسه می‌آید. پس هر خریدی که روی حسابی از نوع دیگر ثبت شود، در ردپای کربن نمی‌آید. نوع حساب‌های کدینگ خودتان را یک بار مرور کنید.

انتشار رفت‌وآمد کارمندان از ناوگان

اودو رفت‌وآمد را با این فرمول حساب می‌کند: روزها × فاصله‌ی خانه تا محل کار × ۲ × (روزهای حضور در دفتر ÷ ۷) × انتشار CO₂ مدل خودرو. برای عدد درست، سه داده لازم است:

1. در ESG ‣ پیکربندی ‣ تنظیمات ESG ‣ Configuration ‣ Settings میانگین روزهای حضور در هفته (Weekly Office Attendance) را بنویسید.
2. در ناوگان ‣ پیکربندی ‣ مدل‌ها Fleet ‣ Configuration ‣ Models برای هر مدل خودرو «انتشار CO₂» را پر کنید.
3. در اپ کارمندان، روی هر کارمند «فاصله‌ی خانه تا محل کار» (Home-Work Distance) را بنویسید.

تاریخ شروع و پایان خودروی هر کارمند هم در محاسبه می‌آید؛ آن را از دکمه‌ی «خودروها» روی فرم کارمند چک کنید. جدول محوری رفت‌وآمد در ESG ‣ جمع‌آوری ‣ رفت‌وآمد کارمندان ESG ‣ Collect ‣ Employee Commuting است. برای اضافه کردن آن به انتشارها، «افزودن انتشار» (Add Emissions) را بزنید، دوره‌ی انتشار را انتخاب کنید و ذخیره کنید.

ورود دستی انتشار

فعالیت‌هایی که خودکار ثبت نمی‌شوند، مثل ناهار کارمندان یا پسماند، را دستی وارد کنید:

1. به ESG ‣ جمع‌آوری ‣ انتشارهای ثبت‌شده ESG ‣ Collect ‣ Emitted Emissions بروید و «جدید» را بزنید.
2. نام فعالیت، تاریخ، ضریب انتشار و مقدار را وارد کنید.
3. ذخیره کنید. ردیف در همین فهرست می‌نشیند و در گزارش ردپای کربن حساب می‌شود.

برابری جنسیتی و شکاف دستمزد

بخش اجتماعی اپ نشان می‌دهد زن و مرد در نقش‌های فنی و اداری، قراردادهای دائم و موقت، دفترها و رده‌های مدیریتی چطور پخش شده‌اند. برای این کار جنسیت هر کارمند را در زبانه‌ی اطلاعات خصوصی فرم کارمند پر کنید.

شکاف دستمزد از دستمزد قراردادهای حقوق و دستمزد برای شغل‌های یکسان حساب می‌شود: ((میانگین حقوق مردان − میانگین حقوق زنان) ÷ میانگین حقوق مردان) × ۱۰۰. هر دو را در ESG ‣ سنجش ‣ برابری جنسیتی / شکاف دستمزد ESG ‣ Measure ‣ Sex Parity / Pay Gap ببینید و با «گروه‌بندی» بر اساس رده‌ی مدیریتی، دپارتمان، سمت، نوع قرارداد یا کشور بشکنید.

اقدام‌های کاهشی

در ESG ‣ اقدام ‣ ابتکارها ESG ‣ Act ‣ Initiatives همه‌ی امکانات اپ پروژه را دارید: برای هر کار، کاهش CO₂ تخمینی بنویسید، مسئول و مهلت بگذارید و پیشرفت را دنبال کنید.

یک مثال ایرانی

یک کارخانه‌ی کاشی در یزد را در نظر بگیرید که به یک خریدار اروپایی صادرات دارد و خریدار از او ردپای کربن سالانه خواسته است. کارخانه ESG را نصب می‌کند و برای برق، گاز طبیعی و گازوئیل ضریب‌هایی را که مشاور محیط زیستش از منابع داخلی پیدا کرده، با روش فیزیکی و نام منبع وارد می‌کند. قاعده‌ی تخصیص روی محصول «گاز طبیعی» و طرف حساب «شرکت برق» گذاشته می‌شود تا هر قبض خرید خودکار انتشار بسازد. رفت‌وآمد سرویس کارکنان با مدل‌های خودروی ناوگان و فاصله‌ی خانه‌ی هر کارمند حساب می‌شود و پسماند کارگاه هر ماه دستی ثبت می‌شود. سه ماه بعد، داشبورد نشان می‌دهد بیشتر انتشار از کوره‌هاست و یک ابتکار «تعویض مشعل کوره‌ی ۲» با کاهش تخمینی در بخش اقدام ثبت می‌شود.

پرسش‌های رایج درباره‌ی ESG در اودو