گونه محصول در اودو ۲۰: ویژگی‌ها، گونه‌ها و ایمپورت محصول از اکسل

گونه محصول در اودو چیست؛ قالب، ویژگی و مقدار

گونه (Variant) نسخه‌ای از یک محصول است که با ترکیب چند ویژگی ساخته می‌شود؛ مثل رنگ، سایز یا جنس. پیش از شروع، این چهار کلمه را با هم یکی کنیم:

قالب محصول (Product Template)

خود محصول، مثلاً «تی‌شرت کلاسیک». هر تغییری روی قالب به همه‌ی گونه‌هایش می‌رسد.

ویژگی (Attribute)

بُعدی که گونه‌ها با آن فرق می‌کنند، مثل «رنگ» یا «سایز».

مقدار (Value)

گزینه‌های هر ویژگی، مثل «آبی» یا «S».

گونه (Variant)

یک ترکیب مشخص، مثل «تی‌شرت: آبی، S»، با موجودی، فروش و سوابق خودش.

مثال خود مستندات: یک تی‌شرت با چهار رنگ و پنج سایز، بیست گونه دارد. همه زیر یک قالب‌اند، ولی موجودی و فروش هر کدام جدا شمرده می‌شود. گونه‌ها را در فروش ‣ محصولات ‣ محصولات Sales ‣ Products ‣ Products با باز کردن محصول و زدن دکمه‌ی هوشمند «گونه‌ها» (Variants) مدیریت می‌کنید.

تعریف محصول؛ چند فیلدی که این آموزش به آن تکیه دارد

محصول تازه را در همان فروش ‣ محصولات ‣ محصولات Sales ‣ Products ‣ Products با «جدید» (New) می‌سازید. در صفحه‌های این آموزش این فیلدها نام برده می‌شوند: نام محصول (Product Name)، تیک «قابل فروش» (Can be Sold)، نوع محصول (Product Type)، قیمت فروش (Sales Price) و «مرجع داخلی» (Internal Reference) که همان کد کالای شماست. سیاست صدور فاکتور و محصولات اختیاری روی همین فرم‌اند و در آموزش فروش اودو توضیح داده شده‌اند.

روشن کردن گونه‌ها و ساختن ویژگی

1. به فروش ‣ پیکربندی ‣ تنظیمات Sales ‣ Configuration ‣ Settings بروید، در بخش «کاتالوگ محصول» (Product Catalog) گزینه‌ی «گونه‌ها» (Variants) را روشن کنید و «ذخیره» را بزنید.
2. به فروش ‣ محصولات ‣ ویژگی‌ها Sales ‣ Products ‣ Attributes بروید و «جدید» را بزنید. صفحه‌ی ایمپورت مستندات همین فهرست را زیر فروش ‣ پیکربندی ‣ ویژگی‌ها Sales ‣ Configuration ‣ Attributes نام می‌برد؛ اگر در یکی نبود، دیگری را ببینید.
3. «نام ویژگی» (Attribute Name) را بنویسید، مثلاً «رنگ».
4. «نوع نمایش» (Display Type) و «ساخت گونه» (Variant Creation) را انتخاب کنید؛ هر دو پایین‌تر توضیح داده شده‌اند.
5. در زبانه‌ی «مقدارهای ویژگی» (Attribute Values) با «افزودن سطر» (Add a line) مقدارها را در ستون «مقدار» (Value) بنویسید. مقدار را هر وقت بخواهید می‌شود اضافه کرد.

ترتیب ویژگی‌ها در صفحه‌ی ویژگی‌ها، ترتیب نمایششان را در پنجره‌ی پیکربندی محصول، صندوق فروشگاهی و فروشگاه اینترنتی تعیین می‌کند. ویژگی را از خود فرم محصول هم می‌شود ساخت: نام تازه را بنویسید و «ساختن» (Create) یا «ساختن و ویرایش...» (Create and edit...) را بزنید.

نوع نمایش

نوع نمایش می‌گوید مقدارها در فروشگاه اینترنتی، صندوق فروشگاهی و پیکربندی محصول چطور دیده شوند:

• رادیویی (Radio): دکمه‌های رادیویی.
• قرصی (Pills): دکمه‌های قابل انتخاب.
• فهرست کشویی (Select): یک منوی بازشو.
• رنگ (Color): دایره‌های رنگی کوچک با هر کد رنگ HTML.
• چندگزینه‌ای (Multi-checkbox): چند تیک هم‌زمان؛ برای افزودنی‌های غذا یا کالای خیلی سفارشی.
• تصویر (Image): مقدارها به‌صورت تصویر.

یادداشت‌های انتشار اودو ۲۰ نوع «بازه» (Range) را هم برای ویژگی‌های عددی اضافه کرده است تا مشتری فروشگاه با نوار لغزان فیلتر کند؛ صفحه‌ی گونه‌ها در مستندات ۲۰ هنوز آن را فهرست نکرده است.

حالت ساخت گونه

زبانه‌ی تجارت الکترونیک ویژگی

اگر فروشگاه اینترنتی دارید، زبانه‌ی «تجارت الکترونیک» (eCommerce) فرم ویژگی چهار فیلد دارد: «دسته» (Category) برای گروه کردن ویژگی‌های مشابه در مقایسه، «فیلتر» (Filter) برای اینکه مشتری بتواند با آن فیلتر کند، «روی کارت محصول» (On Product Cards) برای انتخاب گونه از صفحه‌های فروشگاه، و «نمایش تصویرک» (Show Thumbnails) برای نشان دادن تصویر گونه به‌جای متن مقدار. دو گزینه‌ی آخر فقط با حالت ساخت «فوری» در دسترس‌اند. بقیه‌ی کار فروشگاه در فروشگاه اینترنتی با اودو آمده است.

ساختن گونه روی فرم محصول و اثر آن در اودو

1. به فروش ‣ محصولات ‣ محصولات Sales ‣ Products ‣ Products بروید و محصول را باز کنید یا محصول تازه بسازید.
2. زبانه‌ی «ویژگی‌ها و گونه‌ها» (Attributes & Variants) را باز کنید و «افزودن سطر» را بزنید.
3. در ستون «ویژگی» (Attribute) ویژگی را انتخاب کنید و در ستون «مقدارها» (Values) مقدارهایی را که این محصول دارد. سقفی برای تعداد مقدار نیست.
4. ذخیره کنید. دکمه‌ی هوشمند «گونه‌ها» بالای فرم پیدا می‌شود و تعداد گونه‌ها را نشان می‌دهد؛ با زدنش فهرست همه‌ی ترکیب‌ها باز می‌شود. مستندات این دکمه را راه اصلی رسیدن به گونه‌ها می‌داند.

روی هر سطر ویژگی یک دکمه‌ی «پیکربندی» (Configure) هم هست که صفحه‌ی جدایی با مقدارهای همان ویژگی برای همین محصول باز می‌کند. مستندات می‌گوید چیدمان این صفحه بسته به اپ‌های نصب‌شده کمی فرق می‌کند. همین کار از اپ‌های خرید، انبار و فروشگاه اینترنتی هم شدنی است.

هر گونه چه چیزی جدا دارد

• بارکد: بارکد و کد SKU به گونه وصل است، نه به قالب. هر گونه می‌تواند بارکد یکتای خودش را داشته باشد.
• قیمت: طبق صفحه‌ی گونه‌ها، قیمت عمومی هر گونه جمع قیمت قالب و مبلغ اضافه‌ی ویژگی‌هاست؛ در مثال مستندات، پیراهن ۲۰ دلاری با ۳ دلار اضافه برای رنگ قرمز، ۲۳ دلار می‌شود. یادداشت‌های انتشار اودو ۲۰ می‌گوید قیمت فروش هر گونه حالا مستقیم ویرایش می‌شود؛ صفحه‌ی گونه‌ها هنوز فقط روش جمع را شرح می‌دهد. قاعده‌ی لیست قیمت را هم می‌شود روی قالب یا روی یک گونه گذاشت.
• موجودی: برای هر گونه جدا شمرده می‌شود. فرم قالب جمع همه‌ی گونه‌ها را نشان می‌دهد، ولی موجودی واقعی مال گونه‌هاست.
• تولید: یک فهرست مواد (BOM) برای چند گونه‌ی یک محصول کافی است؛ جزئیات در کیت و دمونتاژ در اودو.
• تصویر: هر گونه می‌تواند تصویر خودش را داشته باشد.

افزودن یا حذف ویژگی از محصولی که گونه دارد

اگر ویژگی‌ای را به محصول اضافه یا از آن حذف کنید، گونه‌های موجود عوض می‌شوند:

• گونه‌ای که در هیچ سفارشی نیامده، حذف و با ویژگی‌های تازه دوباره ساخته می‌شود؛ تنظیمات خاصی که رویش گذاشته بودید ممکن است از بین برود.
• گونه‌ای که در یک یا چند سفارش آمده، حذف نمی‌شود؛ بایگانی می‌شود و از کاتالوگ محصول بیرون می‌رود.

مثال مستندات: کاپشن چرمی با سه سایز، سه رنگ و سه جنس، ۲۷ گونه دارد. اگر ویژگی «جنس» را بردارید، گونه‌های فروخته‌شده بایگانی، فروخته‌نشده‌ها حذف و ۹ گونه‌ی تازه با سایز و رنگ ساخته می‌شود. گونه‌های بایگانی‌شده را با دکمه‌ی «گونه‌ها» و فیلتر «بایگانی‌شده» (Archived) در نوار جست‌وجو پیدا می‌کنید.

گونه‌ها در پیش‌فاکتور و سفارش فروش؛ پیکربندی محصول یا جدول سفارش

وقتی محصولی با دست‌کم دو گونه به پیش‌فاکتور اضافه می‌شود، اودو به‌طور پیش‌فرض پنجره‌ی پیکربندی محصول را باز می‌کند. برای فروش عمده، راه دوم «جدول سفارش» است که باید روشنش کنید:

1. در فروش ‣ پیکربندی ‣ تنظیمات Sales ‣ Configuration ‣ Settings، بخش «کاتالوگ محصول»، «گونه‌ها» و «ورود جدولی گونه‌ها» (Variant Grid Entry) را تیک بزنید و ذخیره کنید.
2. محصول را باز کنید و در زبانه‌ی «ویژگی‌ها و گونه‌ها» ویژگی‌ای با دست‌کم دو مقدار داشته باشید.
3. در بخش «انتخاب گونه در فروش» (Sales Variant Selection) یکی از دو گزینه را بزنید: «پیکربندی محصول» (Product Configurator) یا «ورود جدولی سفارش» (Order Grid Entry).

در جدول سفارش، فروشنده تعداد هر گونه را می‌نویسد و «تأیید» (Confirm) را می‌زند؛ همه یک‌جا به زبانه‌ی «سطرهای سفارش» اضافه می‌شوند.

ایمپورت محصول در اودو با گونه‌ها

اپ فروش یک قالب اکسل آماده برای ایمپورت محصول با دسته و گونه دارد. سازوکار عمومی ایمپورت، تطبیق ستون‌ها و به‌روزرسانی در ایمپورت اکسل در اودو آمده؛ اینجا فقط آنچه مخصوص محصول است.

گرفتن قالب و بارگذاری

1. در فروش ‣ محصولات ‣ محصولات Sales ‣ Products ‣ Products آیکن چرخ‌دنده‌ی «اقدام» (Action) را بزنید و «ایمپورت رکوردها» (Import records) را انتخاب کنید. پیوند «قالب ایمپورت محصولات» (Import Template for Products) را بزنید و فایل را بگیرید.
2. فایل را پر کنید. ستون‌های غیرلازم را می‌شود حذف کرد، ولی نام ستون‌هایی را که ایمپورت می‌کنید عوض نکنید. ستون «مرجع داخلی» (Internal Reference) را نگه دارید و برای هر محصول یک کد یکتا بگذارید؛ می‌تواند همان کد نرم‌افزار قبلی باشد، و با آن یک فایل را چند بار بدون ساختن محصول تکراری ایمپورت می‌کنید.
3. به صفحه‌ی ایمپورت برگردید و «بارگذاری فایل» (Upload File) را بزنید. اودو ستون‌های فایل (File Column) را کنار فیلدهای اودو (Odoo Field) نشان می‌دهد؛ هر ستونی که خودکار جور نشد، از منوی «فیلد اودو» دستی انتخابش کنید.
4. «آزمایش» (Test) را بزنید. نوار آبی «همه چیز معتبر به نظر می‌رسد» (Everything seems valid) یعنی آماده است؛ نوار قرمز جای خطاها را می‌گوید. بعد از اصلاح دوباره آزمایش کنید و آخر «ایمپورت» (Import) را بزنید.

فیلدهای رابطه‌ای و ویژگی‌ها

محصول به دسته، ویژگی، تأمین‌کننده و رکوردهای دیگر وصل است. رکورد مرتبط باید پیش‌تر در پایگاه داده باشد یا اول از فهرست خودش ایمپورت شود؛ مثلاً مقدار ستون «نوع محصول» باید یکی از نوع‌های موجود باشد. ویژگی‌ها و مقدارها را با یک فایل جدا و این ستون‌ها از فهرست ویژگی‌ها ایمپورت کنید:

• Attribute: نام ویژگی.
• Display Type: مستندات در این صفحه سه نوع نام می‌برد: Radio، Selection و Color.
• Variant Creation Mode: فوری (Instantly)، پویا (Dynamically) یا هرگز (Never).
• Values / Value: هر مقدار در یک سطر جدا.

ایمپورت گونه‌ها

بهتر است ویژگی‌ها پیش از ایمپورت گونه‌ها با نوع نمایش، حالت ساخت و مقدارهایشان ساخته شده باشند. ویژگی‌ای که پیدا نشود با تنظیمات پیش‌فرض ساخته می‌شود و مقداری که پیدا نشود به اولین ویژگی هم‌نام اضافه می‌شود؛ پس ویژگی هم‌نام نسازید. برای گونه‌ها، فایل محصول ستون‌های Name، Product Attributes / Attribute و Product Attributes / Values را لازم دارد. چند مقدار را با یک ویرگول بدون فاصله جدا کنید.

کمترین داده‌ی لازم در مثال مستندات دو ستون است: «Name» که گونه‌های هم‌نام را زیر یک قالب جمع می‌کند، و «Product Values» با جفت‌هایی مثل Sleeves: Long, Size: S؛ هر سطر یک گونه. یادداشت‌های انتشار اودو ۲۰ هم همین را تأیید می‌کند: هر سطر یک گونه، با داده‌های خود آن گونه مثل بهای تمام‌شده و موجودی.

نام فارسی محصول و جست‌وجو؛ رویه‌ی کار در ایران

از اینجا به بعد درباره‌ی کار با داده‌ی فارسی است، نه امکانات اودو. بیشتر گرفتاری جست‌وجوی محصول در شرکت‌های ایرانی از داده‌ای می‌آید که از نرم‌افزار قبلی یا اکسل‌های قدیمی منتقل شده است:

• ی و ک عربی: «ي» و «ك» عربی برای رایانه حرف دیگری‌اند؛ محصولی که با «كيف» ثبت شده، با جست‌وجوی «کیف» پیدا نمی‌شود. پیش از ایمپورت، در اکسل همه را با «ی» و «ک» فارسی جایگزین کنید.
• نیم‌فاصله و فاصله: «میزتحریر»، «میز تحریر» و «میز‌تحریر» سه نوشته‌ی جدا هستند. یک قاعده‌ی نام‌گذاری بنویسید و به همه بدهید.
• رقم‌ها: مرجع داخلی و بارکد را با رقم انگلیسی بنویسید. «۱۲۳» و «123» برای جست‌وجو و اسکنر بارکد یکی نیستند.
• ویرگول فارسی: در صفحه‌کلید فارسی کلید ویرگول «،» می‌نویسد، ولی جداکننده‌ی چند مقدار در فایل ایمپورت ویرگول انگلیسی «,» است. مستندات فقط ویرگول را در نام ویژگی و مقدار ممنوع می‌کند؛ برای اطمینان «،» را هم در نام‌ها نگذارید.
• نام قالب و مقدار: نام قالب را بی‌رنگ و بی‌سایز بنویسید («مانتو کتان مدل ۱۲»)، رنگ و سایز را به ویژگی بسپارید. اگر رنگ در نام قالب باشد، گونه‌ها تکراری و گزارش‌ها گیج‌کننده می‌شوند.
• نام مقدارهای کوتاه: مقدارها در پنجره‌ی پیکربندی، صندوق و PDF پیش‌فاکتور کنار نام محصول می‌آیند؛ «مشکی» بهتر از «رنگ مشکی براق» است.

شناسه‌ی کالا و خدمت مودیان؛ روی محصول یا روی گونه

برای صورتحساب الکترونیکی سامانه‌ی مودیان، هر کالا و خدمتی که می‌فروشید شناسه‌ی کالا و خدمت لازم دارد و نرخ مالیات محصول در اودو باید با نرخ همان شناسه بخواند. مستندات فروش اودو ۲۰ چنین فیلدی را نام نمی‌برد؛ پس این فیلد از بومی‌سازی می‌آید و جای آن را باید از اول برنامه‌ریزی کرد. مسیر ارسال و داده‌های لازم در اودو و سامانه مودیان آمده است.

یک مثال ایرانی

یک تولیدی کفش در تبریز را در نظر بگیرید که به کفش‌فروشی‌های چند شهر عمده می‌فروشد. هر مدل در سه رنگ و سایز ۳۷ تا ۴۴ تولید می‌شود؛ پس هر مدل ۲۴ گونه دارد. ویژگی «سایز» با نوع نمایش «قرصی» و «رنگ» با نوع «رنگ» ساخته شده و هر دو حالت ساخت «فوری» دارند، چون همه‌ی گونه‌ها در انبار موجودی دارند. هر گونه بارکد خودش را دارد تا انباردار با اسکن جفت درست را بردارد.

فهرست ۱۸۰ مدل از نرم‌افزار قبلی به اکسل منتقل شد. پیش از ایمپورت، «ي» و «ك» عربی جایگزین شد و نام قالب‌ها از رنگ خالی شد («کفش چرم مردانه مدل ۲۰۷»). اول فایل ویژگی‌ها، بعد فایل گونه‌ها ایمپورت شد و اندازه‌ی دسته بالاتر از تعداد سطرها گذاشته شد. برای سفارش فروشگاه‌ها، روی همه‌ی مدل‌ها «ورود جدولی سفارش» انتخاب شده است: فروشنده در یک جدول رنگ‌ها را در سایزها پر می‌کند و ۴۰ جفت با یک «تأیید» به پیش‌فاکتور می‌رود.

شرکت با مشاور مالیاتی‌اش به این نتیجه رسید که گونه‌های یک مدل شناسه‌ی کالای مشترک دارند؛ پس فیلد شناسه‌ی بومی‌سازی روی قالب محصول نشست و در همان فایل ایمپورت پر شد.

پرسش‌های رایج درباره‌ی گونه محصول در اودو