تحول اول: ۲۰۱۷، معماری Transformer
در سال ۲۰۱۷ گروهی از پژوهشگران گوگل مقالهای منتشر کردند که معماری Transformer را معرفی کرد. همهی مدلهای زبانی امروز روی همین ایده ساخته شدهاند.
اما برای یک مدیر کسبوکار آن روز چیزی عوض نشد. AI هنوز پشت صحنه بود: سیستم پیشنهاد محصول فروشگاهها، تشخیص تقلب در بانکها، مرتبسازی نتایج جستوجو. برای استفاده از آن تیم دادهی اختصاصی، زیرساخت گران و چند ماه زمان لازم بود. یعنی AI ابزار شرکتهای بزرگ بود، نه همه.
تحول دوم: نوامبر ۲۰۲۲، ChatGPT
ChatGPT کاری کرد که هیچ مقالهی علمیای نکرده بود: AI را از پشت صحنه آورد جلوی صحنه. برای اولین بار یک مدیر فروش یا صاحب یک کسبوکار کوچک میتوانست با AI مستقیم حرف بزند، بدون واسطه و بدون تیم فنی. همین هم باعث شد در حدود دو ماه به صد میلیون کاربر برسد.
این تحول بیشتر رابط کاربری را عوض کرد. محصولها یکشبه پر از دکمهی «با AI بپرس» شدند. بسیاری از آنها هم فقط یک قابلیت تازه به محصول قبلی چسباندند و چیز عمیقی در شیوهی کارشان عوض نشد.
در یک جلسهی مشاوره، فرایند فروش و ابزارهای فعلیتان را مرور میکنیم و اولین قدمی را که زودتر نتیجه میدهد با هم پیدا میکنیم.
تحول سوم: ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۵، ایجنتها و ابزارهای کدنویسی
به نظر ما تحول واقعی برای تیمهای محصول اینجا بود. مدلها از جواب دادن رسیدند به انجام دادن: کد مینویسند، تست میکنند، ابزارها را به هم وصل میکنند و یک کار چندمرحلهای را تا آخر پیش میبرند. همزمان هزینهی هر درخواست به مدل بارها پایین آمد.
نتیجه را در یک جمله میشود گفت: هزینهی ساختن نمونهی اولیه نزدیک صفر شد. ایدهای که قبلاً برای آزمایشش دو ماه وقت تیم مهندسی لازم بود، حالا در چند روز جلوی مشتری است.
گلوگاه جابهجا شد
تا پیش از این، سؤال اصلی هر جلسهی برنامهریزی این بود: «با این تیم محدود، کدام یک را بسازیم؟» حالا سؤال عوض شده: «وقتی میشود همه را ساخت، کدام یک ارزش ساختن دارد؟»
این تغییر برای مدیران دو نتیجهی مهم دارد:
- ریسک ساختن چیز اشتباه بیشتر شده، نه کمتر. وقتی ساختن سریع است، محصول زود پر از قابلیتهایی میشود که کسی استفاده نمیکند.
- سرعت رقبا هم بالا رفته. هر چیزی که شما در یک هفته میسازید، رقیب هم میتواند در یک هفته کپی کند. (در مقالهی پنجم به این میرسیم.)
برای بازار ایران چه معنایی دارد؟
در بازار ما این تحول با کمی تأخیر و با مانعهای خاص خودش رسید: تحریم، دسترسی ناپایدار به سرویسهای خارجی و بودجهی محدود فناوری. اما یک فرصت هم ساخت: کسبوکاری که همیشه میگفت «تیم فنی بزرگ نداریم»، حالا با یک تیم کوچک و درست میتواند ابزاری بسازد که چند سال پیش فقط شرکتهای بزرگ داشتند.
ما در وستا این را در پروژههای CRM و اکوسیستم فروش میبینیم. سؤال مشتریها دیگر این نیست که «میشود ساخت؟». سؤال درست این است که «از کجا شروع کنیم که زودتر به نتیجه برسیم؟» و جواب این سؤال دقیقاً کار مدیر محصول است. موضوع مقالهی بعدی همین است.
سری مدیریت محصول در دورهی AI
این مطلب بخشی از سری نُهقسمتی «مدیریت محصول در دورهی AI» نوشتهی منصوره رحمانی، مدیر ارشد محصول وستا، است.
- از Brand Man تا AI Agent: مدیریت محصول از کجا آمد؟
- وقتی ساختن ارزان شد: نقطهی تحول AI برای تیمهای محصول (همین مطلب)
- مدیر محصول در عصر AI: از هماهنگکننده به قضاوتکننده
- مرگ «زمان حضور در اپ»: KPIهای سازمان در دورهی AI
- وقتی هر قابلیتی کپیشدنی است، ارزش کجاست؟
- ماتریس تصمیم: چه چیزی را به AI بسپاریم؟
- جاهایی که AI با اطمینان اشتباه میکند · بهزودی
- چکلیست اعتماد به تأمینکنندههای AI · بهزودی
- AI-first شدن نجاتتان نمیدهد · بهزودی
پرسشهای رایج دربارهی نقطه تحول هوش مصنوعی برای تیم محصول
نقطهی تحول هوش مصنوعی برای تیمهای محصول کی بود؟
به نظر منصوره رحمانی، مدیر ارشد محصول وستا، نقطهی تحول برای تیمهای محصول نه ChatGPT در ۲۰۲۲، بلکه ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۵؛ وقتی ایجنتها و ابزارهای کدنویسی از جواب دادن به انجام دادن رسیدند و هزینهی ساختن نمونهی اولیه نزدیک صفر شد.
ChatGPT چه چیزی را برای کسبوکارها عوض کرد؟
ChatGPT در نوامبر ۲۰۲۲ هوش مصنوعی را از پشت صحنه به جلوی صحنه آورد: یک مدیر فروش یا صاحب کسبوکار کوچک میتوانست بدون تیم فنی مستقیم با AI حرف بزند. اما بیشتر رابط کاربری را عوض کرد و بسیاری از محصولها فقط یک دکمهی «با AI بپرس» اضافه کردند.
وقتی ساختن ارزان شد، سؤال اصلی تیم محصول چه شد؟
سؤال اصلی تیم محصول عوض شد: از «با این تیم محدود، کدام یک را بسازیم؟» به «وقتی میشود همه را ساخت، کدام یک ارزش ساختن دارد؟». ریسک ساختن چیز اشتباه بیشتر شده و رقبا هم سریعتر کپی میکنند.
دربارهی نویسنده
منصوره رحمانیمدیر ارشد محصول (CPO) وستامدیر محصول با پیشینهی طراحی رابط و تجربهی کاربری (UI/UX) و طراحی گرافیک؛ کارشناسی فناوری اطلاعات از دانشگاه یزد. بیش از ۵ سال طراحی گرافیک و UI/UX، نزدیک دو سال طراح ارشد گرافیک در فدو (شرکتی در حوزهی راهکارهای ERP) و از ۲۰۲۴ مدیر محصول و تجارت الکترونیک در ام وی ام ایزدی. دورهی Product Management Bootcamp رهنما کالج را گذرانده است.
منابع
در یک جلسهی مشاوره، فرایند فروش و ابزارهای فعلیتان را مرور میکنیم و اولین قدمی را که زودتر نتیجه میدهد با هم پیدا میکنیم.