ساخت سایت با اودو ۲۰: از اولین صفحه تا سایت فارسی آماده‌ی گوگل

سایت‌ساز اودو چیست؛ چند اصطلاح پایه

پیش از شروع، این چند کلمه را با هم یکی کنیم؛ بقیه‌ی آموزش روی آن‌ها می‌چرخد:

جلوی سایت (Frontend)

همان سایتی که بازدیدکننده می‌بیند. ویرایش ظاهر صفحه‌ها همین‌جا با دکمه‌ی «ویرایش» (Edit) بالای صفحه انجام می‌شود.

پشت سایت (Backend)

منوهای اپ وب‌سایت در اودو، مثل فهرست صفحه‌ها، تغییر مسیرها و تنظیمات.

بلوک ساختمانی (Building block)

تکه‌ی آماده‌ای از صفحه، مثل سرصفحه، ستون‌های متن و عکس یا فرم، که با کشیدن و رها کردن روی صفحه می‌نشیند.

صفحه‌ی ثابت و پویا

صفحه‌ی ثابت (Static)، مثل «درباره‌ی ما»، محتوای ثابتی دارد که خودتان می‌سازید. صفحه‌ی پویا (Dynamic)، مثل ‎/shop‎ یا ‎/blog‎، را خود اودو با نصب اپ یا انتشار محصول و نوشته می‌سازد.

قالب (Theme)

مجموعه‌ی رنگ، قلم، دکمه و چیدمانی که روی همه‌ی صفحه‌ها اعمال می‌شود.

ویرایشگر سایت سه زبانه‌ی اصلی دارد: «بلوک‌ها» (Blocks) برای اضافه کردن بلوک، «سبک» (Style) برای تنظیم بلوکی که انتخاب کرده‌اید، و «قالب» (Theme) برای تنظیم‌های کل سایت.

ساختن سایت: ویزارد سایت‌ساز یا وارد کردن سایت موجود

بعد از نصب اپ وب‌سایت، اودو شما را به سایت‌ساز می‌برد:

1. هدف سایت را مشخص کنید.
2. یک رنگ‌بندی آماده انتخاب کنید (Choose a preset palette)، یا «استفاده از رنگ‌های لوگو» را بزنید تا اودو از روی لوگوی شما رنگ‌بندی بسازد.
3. چیدمان دلخواهتان را انتخاب کنید. همه‌ی این‌ها بعداً از زبانه‌ی قالب قابل تغییرند.

اگر نمی‌خواهید از ویزارد استفاده کنید، «رد شدن و شروع از صفر» (Skip and start from scratch) را بزنید؛ سایتی خالی بدون طراحی و محتوای آماده ساخته می‌شود.

سایت دوم

به وب‌سایت ‣ پیکربندی ‣ تنظیمات Website ‣ Configuration ‣ Settings بروید و در نوار بالا «وب‌سایت جدید» (New Website) را بزنید. نام سایت، دامنه، شرکت (در پایگاه داده‌ی چندشرکتی) و زبان‌ها را پر کنید، «ساختن» را بزنید و ادامه را با سایت‌ساز بروید.

وارد کردن سایت موجود

ابزار وارد کردن سایت (فقط در اینترپرایز) سایت فعلی شما را صفحه‌به‌صفحه می‌خواند و با بلوک‌های استاندارد اودو دوباره می‌سازد؛ تصویرها، نقشه‌ی سایت، سربرگ و پاورقی هم آورده می‌شوند. از همان صفحه‌ی تنظیمات، «وارد کردن وب‌سایت» (Import Website) را بزنید و نشانی سایت را بدهید. اگر فروشگاه دارید، «وارد کردن محصولات» را هم روشن کنید؛ محصول از سایت‌هایی خوانده می‌شود که داده‌ی محصول را با طرح‌های متادیتا (مثل JSON-LD) نشان می‌دهند یا روی Shopify، WooCommerce یا PrestaShop هستند. نوشته‌های وبلاگ هم از WordPress و Ghost آورده می‌شوند.

ساختن و منتشر کردن صفحه

1. در اپ وب‌سایت بالا سمت راست «جدید» (New) را بزنید و «صفحه» (Page) را انتخاب کنید، یا به وب‌سایت ‣ سایت ‣ صفحه‌ها Website ‣ Site ‣ Pages بروید و «جدید» را بزنید.
2. یک الگو انتخاب کنید: پایه (با صفحه‌ی خالی)، درباره‌ی ما، صفحه‌ی فرود، گالری، خدمات، تعرفه‌ها، تیم، یا الگوهای سفارشی خودتان.
3. عنوان صفحه را بنویسید؛ همین عنوان در منو و نشانی صفحه می‌آید. اگر صفحه نباید در منو باشد، «افزودن به منو» را خاموش کنید. اگر بخواهید متن با هوش مصنوعی نوشته شود، «تولید متن» را روشن کنید، توضیح کوتاهی با چند کلیدواژه‌ی اصلی بنویسید و لحن را انتخاب کنید.
4. «ساختن» را بزنید، محتوا را با ویرایشگر تغییر دهید و «ذخیره» را بزنید.
5. کلید بالا سمت راست صفحه را از «منتشرنشده» (Unpublished) به «منتشرشده» (Published) ببرید.

ویژگی‌های صفحه

صفحه را باز کنید و به وب‌سایت ‣ سایت ‣ ویژگی‌ها Website ‣ Site ‣ Properties بروید. اینجا می‌توانید عنوان و نشانی صفحه را عوض کنید، صفحه را صفحه‌ی اصلی کنید، صفحه‌ی والد بگذارید، انتشار را برای تاریخ و ساعت مشخص زمان‌بندی کنید، «ایندکس‌شده» (Indexed) را برای پنهان ماندن از موتورهای جست‌وجو خاموش کنید، و دسترسی را عمومی، فقط برای کاربران واردشده، فقط برای گروه‌های مشخص یا با رمز بگذارید. «الگو باشد» (Is a Template) صفحه را به الگوهای سفارشی اضافه می‌کند.

کپی و حذف چند صفحه با هم هم از وب‌سایت ‣ سایت ‣ صفحه‌ها Website ‣ Site ‣ Pages و منوی چرخ‌دنده‌ی «اقدام‌ها» انجام می‌شود. پیش از حذف، اودو همه‌ی لینک‌هایی را که به آن صفحه می‌رسند نشان می‌دهد؛ آن‌ها را اصلاح کنید یا تغییر مسیر بگذارید.

منو، سربرگ و پاورقی

صفحه‌های تازه به‌طور پیش‌فرض به منو اضافه می‌شوند. برای مرتب کردن منو به وب‌سایت ‣ سایت ‣ ویرایشگر منو Website ‣ Site ‣ Menu Editor بروید:

1. با آیکن مداد نام یا نشانی یک مورد را عوض کنید و با سطل زباله حذفش کنید.
2. موردها را بکشید و جابه‌جا کنید. برای ساختن زیرمنو، مورد فرزند را زیر مورد والد و کمی به سمت داخل بکشید.
3. برای مورد تازه «افزودن مورد منو» (Add Menu Item) را بزنید، عنوان را بنویسید و در فیلد نشانی با تایپ / صفحه‌ی موجود را پیدا کنید. اگر صفحه هنوز نیست، نشانی تازه را بنویسید و «ساختن صفحه» را بزنید؛ وگرنه لینک به صفحه‌ی خطای ۴۰۴ می‌رسد.
4. برای سایت‌های پرمحتوا یا فروشگاه، «افزودن منوی بزرگ» (Add Mega Menu Item) گروه‌های پیوند را در یک پنل نشان می‌دهد.
5. «ذخیره» را بزنید.

برای طراحی سربرگ و پاورقی، «ویرایش» را بزنید، سربرگ یا پاورقی را انتخاب کنید و در زبانه‌ی سبک، بخش «سربرگ» (Header) یا «پاورقی» (Footer) را باز کنید: الگو، رنگ پس‌زمینه، عرض محتوا، حاشیه و سایه. برای سربرگ، رفتار هنگام اسکرول، نوار اعلان بالای سربرگ و نمایش لوگو، جست‌وجو، انتخاب زبان، دکمه‌ی ورود و دکمه‌ی «تماس با ما» هم تنظیم می‌شوند.

بلوک‌های ساختمانی: چیدن محتوای صفحه

1. صفحه را باز کنید و «ویرایش» را بزنید.
2. از زبانه‌ی «بلوک‌ها» یک بلوک دسته‌ای (مثلاً متن و تصویر) را روی صفحه بکشید و از پنجره‌ی باز شده یکی از الگوهایش را انتخاب کنید. با جست‌وجوی همین پنجره بلوک را سریع‌تر پیدا می‌کنید.
3. بلوک‌های «محتوای داخلی» (Inner Content)، مثل دکمه، تصویر و ویدیو، را درون بلوک‌های دسته‌ای بکشید.
4. روی بلوک کلیک کنید و در زبانه‌ی سبک پس‌زمینه، چیدمان (شبکه‌ای Grid یا ستونی Column)، شکل و عرض محتوا را تنظیم کنید. با آیکن‌های بالای بلوک آن را بالا و پایین ببرید، کپی یا حذف کنید.
5. «ذخیره» را بزنید.

قالب سایت: رنگ، قلم و سبک دکمه‌ها

در ویرایشگر به زبانه‌ی «قالب» بروید. «تغییر قالب» (Switch Theme) قالب دیگری را روی سایت می‌گذارد. از همین زبانه چیدمان صفحه و پس‌زمینه را هم عوض کنید.

• رنگ‌ها: قالب پنج رنگ دارد: سه رنگ اصلی برای دکمه و لینک، و دو رنگ روشن و تیره برای متن و عنوان. اودو از روی این رنگ‌ها «پیش‌تنظیم‌های رنگ» (Color Presets) می‌سازد که روی پس‌زمینه، متن، عنوان، لینک و دکمه‌های بلوک‌ها اعمال می‌شوند. انتخاب یک رنگ‌بندی آماده، رنگ‌های سفارشی را از نو می‌چیند.
• قلم‌ها: در بخش‌های پاراگراف، عنوان‌ها، دکمه و فیلدهای ورودی، اندازه و خانواده‌ی قلم را انتخاب کنید. «قلم‌های سیستم» (System Fonts) از قلم نصب‌شده روی دستگاه بازدیدکننده استفاده می‌کند.
• قلم سفارشی: از انتهای فهرست خانواده‌ی قلم «افزودن قلم سفارشی» (Add a Custom Font) را بزنید. یا یک قلم گوگل انتخاب کنید، یا فایل قلم را از رایانه بارگذاری کنید، و «ذخیره و بارگذاری دوباره» را بزنید.
• دکمه، لینک و فیلدها: سبک دکمه (پر، دورخط یا تخت)، گردی گوشه‌ها، زیرخط لینک و حاشیه‌ی فیلدهای ورودی هم از همین زبانه تنظیم می‌شوند.

سایت چندزبانه و نصب زبان فارسی

1. به وب‌سایت ‣ پیکربندی ‣ تنظیمات Website ‣ Configuration ‣ Settings بروید و در بخش «عمومی» (General) «نصب زبان‌های جدید» را بزنید. فارسی و هر زبان دیگری را که لازم دارید انتخاب کنید، «افزودن» و بعد «بستن» را بزنید.
2. زبان‌های نصب‌شده را در فیلد «زبان‌ها» (Languages) به سایت اضافه کنید و در فیلد «پیش‌فرض» (Default) زبان اصلی سایت را بگذارید. «ذخیره» را بزنید.
3. حالا انتخاب زبان در سربرگ و پاورقی دیده می‌شود. اگر زبان مرورگر بازدیدکننده روی سایت نباشد، سایت با زبان پیش‌فرض باز می‌شود.
4. برای ترجمه‌ی یک صفحه، به زبان مقصد بروید و ویرایش ‣ ترجمه Edit ‣ Translate را بزنید. متن زرد ترجمه نشده و متن سبز ترجمه شده است. دکمه‌ی سبز کنار «ترجمه به» همه‌ی متن‌های زرد را خودکار ترجمه می‌کند؛ بعد هر متنی را که لازم است دستی اصلاح کنید و «ذخیره» را بزنید.

ساختار نشانی‌ها در همه‌ی زبان‌ها یکی می‌ماند و فقط پیشوند زبان و نام‌هایی مثل نام محصول ترجمه می‌شوند. توضیح جایگزین تصویر (alt) را هم در حالت ترجمه، با انتخاب تصویر، برای هر زبان بنویسید. کلیدواژه‌های هر زبان را در وب‌سایت ‣ سایت ‣ بهینه‌سازی سئو Website ‣ Site ‣ Optimize SEO با انتخاب همان زبان اضافه کنید. اودو برچسب‌های hreflang و x-default را خودش در صفحه‌های چندزبانه می‌گذارد.

سئوی سایت اودو: متا، تصویر، نقشه‌ی سایت و تغییر مسیر

صفحه را باز کنید و به وب‌سایت ‣ سایت ‣ بهینه‌سازی سئو Website ‣ Site ‣ Optimize SEO بروید. این‌ها را تنظیم کنید:

• عنوان و توضیح متا: عنوانی که در نتیجه‌ی گوگل لینک می‌شود و توضیحی که زیرش می‌آید. کارت پیش‌نمایش نشان می‌دهد در نتیجه‌ها چطور دیده می‌شوند. «پر کردن با هوش مصنوعی» (Fill with AI) عنوان و توضیح می‌سازد و کلیدواژه پیشنهاد می‌دهد.
• کلیدواژه‌ها: تگ meta keywords را موتورهای جست‌وجوی بزرگ دیگر نمی‌خوانند، ولی این ابزار نشان می‌دهد کلیدواژه در H1، H2، عنوان، توضیح و متن صفحه آمده یا نه. کلیدواژه‌ای که واقعاً اثر دارد، همان است که در عنوان‌ها و متن صفحه آمده باشد. در هر صفحه فقط یک H1 بگذارید.
• تصویر اشتراک‌گذاری: تصویری که وقتی لینک صفحه در شبکه‌های اجتماعی پخش می‌شود نشان داده می‌شود؛ به‌طور پیش‌فرض لوگوی سایت است.

اودو تصویرهای بارگذاری‌شده را فشرده و به قالب WebP تبدیل می‌کند. برای هر تصویر در فیلد «توضیح» (Description) متن جایگزین (alt) بنویسید. برای محصول‌ها، رویدادها، پست‌های انجمن و نشانی تماس، داده‌ی ساختاریافته‌ی schema.org خودکار در صفحه قرار می‌گیرد.

نقشه‌ی سایت و robots.txt

اودو فایل ‎/sitemap.xml‎ را خودش می‌سازد و هر ۱۲ ساعت به‌روز می‌کند. برای اضافه کردن دستور به robots.txt، در وب‌سایت ‣ پیکربندی ‣ تنظیمات Website ‣ Configuration ‣ Settings بخش سئو، «ویرایش robots.txt» را بزنید. یادتان باشد robots.txt جلوی خزیدن را می‌گیرد، نه جلوی ایندکس شدن؛ برای پنهان کردن صفحه از نتیجه‌ها، «ایندکس‌شده» را در ویژگی‌های صفحه خاموش کنید.

تغییر مسیر (Redirect)

در وب‌سایت ‣ پیکربندی ‣ تغییر مسیرها Website ‣ Configuration ‣ Redirects «جدید» را بزنید، نشانی مبدأ و مقصد را بنویسید و نوع را انتخاب کنید:

فرم سایت: از «تماس با ما» تا سرنخ و تیکت

بلوک دسته‌ای «تماس و فرم‌ها» (Contact & Forms) را روی صفحه بکشید و یک فرم انتخاب کنید. به‌طور پیش‌فرض ارسال فرم یک ایمیل با اطلاعات بازدیدکننده می‌فرستد. برای ساختن رکورد در اودو:

1. «ویرایش» را بزنید، یکی از فیلدهای فرم را انتخاب کنید و در زبانه‌ی سبک، بخش «فرم»، «اقدام» (Action) را عوض کنید.
2. بسته به اپ‌های نصب‌شده، این اقدام‌ها هست: درخواست شغل، ساخت مشتری، ساخت تیکت، ساخت فرصت فروش، عضویت در خبرنامه، ساخت شیفت، ساخت کار، درخواست انصراف از خرید، و «مدل‌های بیشتر» برای رکوردهای دیگر.
3. با «+ فیلد» فیلد تازه اضافه کنید. برای هر فیلد نوع، اجباری بودن و شرط اعتبارسنجی را تعیین کنید؛ مثلاً اینکه ایمیل علامت @ داشته باشد. برای فیلد بارگذاری فایل، حداکثر تعداد و حجم فایل و نوع‌های مجاز را بگذارید.
4. در «پس از موفقیت» (On Success) بگویید بازدیدکننده به صفحه‌ی تشکر برود، به نشانی دیگری برود، یا روی همان صفحه پیام ببیند. «ذخیره» را بزنید.

اقدام «ساخت فرصت فروش» فرم را مستقیم به CRM وصل می‌کند؛ ادامه‌ی این مسیر در آموزش CRM اودو آمده است. فرم اودو را با iframe در سایتی غیر از اودو هم می‌شود نشان داد.

آمار بازدید و اتصال دامنه

آمار بازدید

مستندات اودو Plausible را پیشنهاد می‌کند و داشبوردش در وب‌سایت ‣ گزارش‌ها ‣ آمار Website ‣ Reporting ‣ Analytics باز می‌شود. روی اودو آنلاین، کافی است در وب‌سایت ‣ پیکربندی ‣ تنظیمات Website ‣ Configuration ‣ Settings، بخش «ردیابی و سئو» (Tracking & SEO)، «Plausible Analytics» را روشن کنید. روی Odoo.sh یا نصب روی سرور خودتان، باید حساب Plausible خودتان را بسازید و «پیوند اشتراک» آن را در همین بخش بگذارید.

برای Google Analytics، در همان بخش «Google Tag Manager/Google Analytics» را روشن کنید و شناسه‌ی اندازه‌گیری (Measurement ID) را در فیلد «شناسه» بگذارید.

دامنه

1. اگر سایت را از جای دیگری منتقل می‌کنید، اول تغییر مسیرها را بسازید.
2. نزد ثبت‌کننده‌ی دامنه یک رکورد CNAME بسازید که به نشانی پایگاه داده‌ی اودو اشاره کند.
3. دامنه را به پایگاه داده وصل کنید (در اودو آنلاین از مدیر پایگاه داده‌ها، در Odoo.sh از تنظیمات شاخه).
4. در وب‌سایت ‣ پیکربندی ‣ تنظیمات Website ‣ Configuration ‣ Settings نشانی کامل سایت را، مثلاً ‎https://www.yourdomain.ir‎، در فیلد «دامنه» (Domain) بنویسید و ذخیره کنید.

یک مثال ایرانی

یک دفتر معماری در شیراز را در نظر بگیرید که سایت قبلی‌اش روی وردپرس است. اودو را روی سرور خودش دارد و فارسی را زبان پیش‌فرض و انگلیسی را زبان دوم می‌گذارد. با ویزارد و رنگ‌های لوگو قالب را می‌سازد، یک قلم فارسی بارگذاری می‌کند و پنج صفحه می‌چیند: خانه، نمونه‌کارها، خدمات، درباره‌ی ما و تماس. اقدام فرم «تماس با ما» را «ساخت فرصت فروش» می‌گذارد تا هر درخواست مستقیم به قیف فروش برود. چون نشانی صفحه‌های قدیمی عوض شده، برای هر کدام تغییر مسیر ۳۰۱ می‌سازد و بعد دامنه را با CNAME به اودو وصل می‌کند. دو هفته بعد، صفحه‌ی «خدمات» با عنوان و توضیح متای تازه، و نمونه‌کارها با متن جایگزین فارسی برای هر تصویر، دوباره در نتیجه‌های گوگل دیده می‌شوند.

پرسش‌های رایج درباره‌ی ساخت سایت با اودو