در این آموزش یاد میگیرید
- فرق اپ و ماژول را بدانید و با فیلترهای «اپها» و «اضافی» پیدایشان کنید
- اپ را از داشبورد اپها نصب کنید و بعد از نسخهی تازه ارتقا دهید
- قبل از حذف ماژول ببینید کدام اپها و کدام دادهها با آن پاک میشوند
- با حالت توسعهدهنده فهرست اپها را بهروز کنید
- بدانید ماژولهای بومیسازی ایران با چه شرطی نصب میشوند
پیشنیاز
نصب و حذف اپ کار مدیر پایگاه داده است؛ مستندات اودو هم میگوید مسئول استفاده از پایگاه داده مدیر آن است، چون او بهتر از همه میداند سازمان چطور کار میکند. پیش از هر تغییر بزرگ، یک نسخهی کپی (Duplicate) از پایگاه داده برای آزمایش داشته باشید. فهرست اپها در کامیونیتی و اینترپرایز یکی نیست؛ فرقشان را در راهنمای اودو کامیونیتی یا اینترپرایز ببینید.
تازههای اودو ۲۰ در اپها و ماژولها
- فروشگاه اینترنتی (eCommerce) بدون نصب اپ انبار هم کار میکند: یک موجودی ساده برای هر محصول، بدون انتقال اجباری.
- صندوق فروش (Point of Sale) هم بدون نصب اپ انبار، با همین مدیریت سادهی موجودی کار میکند.
از یادداشتهای رسمی انتشار اودو ۲۰.
ماژول اودو چیست؛ فرق اپ و ماژول
اودو از تکههای جدا ساخته شده و شما فقط تکههایی را نصب میکنید که لازم دارید. سه کلمه را از همین اول با هم یکی کنیم:
- اپ (App)
- یک برنامهی کامل مثل CRM، فروش یا صندوق فروش که در داشبورد اپها کارت جدا دارد.
- ماژول (Module)
- بستهای که امکانی را اضافه میکند ولی اپ مستقل نیست؛ مثلاً ماژول سیاست رمز عبور (auth_password_policy) که حداقل طول رمز را اجباری میکند.
- وابستگی (Dependency)
- وقتی یک اپ بدون اپ دیگری کار نمیکند؛ مثلاً اپ رستوران به صندوق فروش وابسته است.
همهی اینها از یک جا مدیریت میشوند: داشبورد اپها (Apps). در حالت پیشفرض فیلتر «اپها» (Apps) روی فهرست است و فقط اپهای اصلی را میبینید. برای دیدن ماژولها هم، از فیلترها گزینهی «اضافی» (Extra) را بزنید.
نصب ماژول در اودو، قدمبهقدم
- از داشبورد اصلی اودو، اپ «اپها» (Apps) را باز کنید.
- در نوار جستوجو نام اپ را بنویسید یا فهرست را پایین بروید تا پیدایش کنید. اگر دنبال ماژول هستید، اول فیلتر «اضافی» را بزنید.
- روی کارت اپ «فعالسازی» (Activate) را بزنید.
حواستان باشد که بعضی اپها و امکانات وابستگی دارند. با نصبشان، اپها و ماژولهایی هم نصب میشوند که از نظر فنی لازماند، حتی اگر کاربران شما هرگز مستقیم با آنها کار نکنند.
اضافه یا کم کردن اپ میتواند روی اپهای دیگر اثر جدی بگذارد و در اشتراک اینترپرایز هزینهی اشتراک را هم تغییر دهد. اول روی یک کپی از پایگاه داده امتحان کنید؛ همانجا معلوم میشود چه وابستگیهایی نصب میشود و چه دادهای ممکن است پاک شود.
همهی اپها را «برای امتحان» روی پایگاه دادهی اصلی نصب نکنید. برگرداندن یک اپ یعنی حذف نصب آن، و حذف نصب دادههای آن اپ را هم میبرد.
حالت توسعهدهنده و بهروزرسانی فهرست اپها
اگر اپ یا ماژولی که میخواهید در فهرست نیست (مثلاً ماژولی که تازه روی سرور اضافه شده)، باید فهرست اپها را بهروز کنید. این گزینه فقط در حالت توسعهدهنده (Developer mode) دیده میشود؛ حالتی که ابزارها و تنظیمات پیشرفتهی اودو را باز میکند.
روشن کردن حالت توسعهدهنده
- اپ تنظیمات (Settings) را باز کنید، تا بخش «ابزارهای توسعهدهنده» (Developer Tools) پایین بروید و «فعالسازی حالت توسعهدهنده» را بزنید.
- راه دیگر: ته نشانی صفحه ?debug=1 را اضافه کنید. برای خاموش کردن، ?debug=0 بگذارید.
- یا پالت فرمان را با Ctrl + K (در مک Cmd ⌘ + K) باز کنید و debug را بنویسید.
بهروزرسانی فهرست
با حالت توسعهدهندهی روشن، به بروید و «بهروزرسانی» (Update) را بزنید. حالا ماژول تازه در فهرست پیدا میشود و مثل بقیه نصب میشود.
بعضی ابزارهای حالت توسعهدهنده پیشرفتهاند و خطر دارند. اگر نمیدانید یک تنظیم فنی چه میکند، دستش نزنید و کارتان که تمام شد، حالت توسعهدهنده را خاموش کنید.
ارتقای اپ و ماژول
با هر نسخهی تازهی اودو، بهبودها و امکانات تازهای به اپها اضافه میشود. برای استفاده از آنها اپ را ارتقا دهید:
- به اپ «اپها» بروید و اپ موردنظر را پیدا کنید.
- روی کارت اپ، آیکن سهنقطهی عمودی را بزنید و «ارتقا» (Upgrade) را انتخاب کنید.
دکمهی «ارتقا»ی یک اپ را با ارتقای نسخهی کل پایگاه داده (مثلاً از ۱۸ به ۲۰) یکی نگیرید. ارتقای نسخه کار جداگانهای است و مستندات اودو میگوید پایگاه دادهای که ماژول اختصاصی دارد، تا وقتی نسخهی آن ماژول برای نسخهی مقصد آماده نشده، ارتقا پیدا نمیکند. مراحلش در راهنمای ارتقای نسخهی اودو آمده است.
حذف ماژول اودو و دادههایی که پاک میشوند
این مهمترین بخش این آموزش است: حذف نصب یک اپ، رکوردهای آن را هم از پایگاه داده پاک میکند. و چون اپها به هم وابستهاند، حذف یک اپ ممکن است چند اپ و ماژول دیگر را هم با خودش ببرد. پس حذف را اول روی یک کپی از پایگاه داده امتحان کنید، بعد سراغ پایگاه دادهی اصلی بروید.
- به اپ «اپها» بروید، روی کارت اپ آیکن سهنقطهی عمودی را بزنید و «حذف نصب» (Uninstall) را انتخاب کنید.
- در پنجرهی «حذف ماژول»، بخش «اپهایی که حذف میشوند» (Apps to Uninstall) را بخوانید. برای دیدن همهی وابستگیها، گزینهی «نمایش همه» (Show All) را بزنید.
- بخش «اسنادی که حذف میشوند» (Documents to Delete) رکوردهایی را نشان میدهد که پاک خواهند شد. این فهرست را با دقت ببینید.
- اگر مطمئن هستید، «حذف نصب» را بزنید تا اپ، وابستگیهایش و همهی رکوردهای مرتبط حذف شوند.
مثال خود مستندات اودو: اپ رستوران بدون صندوق فروش کار نمیکند؛ پس اگر صندوق فروش را حذف کنید، اپ رستوران و رکوردهای آن هم حذف میشوند.
حذف ماژول برای «پاک کردن یک منوی شلوغ» یا «خلوت کردن داشبورد». اگر فقط میخواهید کسی منویی را نبیند، سطح دسترسی کاربر را محدود کنید، نه اینکه اپ را با دادههایش پاک کنید.
ماژولهای فروشگاه اپ اودو و ماژولهای اختصاصی
علاوه بر اپهای استاندارد، ماژولهای فروشگاه اپ اودو (Odoo Apps Store) و ماژولهای اختصاصی (Custom modules) هم هستند که شرکتها و توسعهدهندههای دیگر نوشتهاند. دو نکته از مستندات اودو دربارهی آنها:
| اپهای استاندارد اودو | فروشگاه اپ و ماژول اختصاصی | |
|---|---|---|
| اودو آنلاین (Odoo Online) | نصب میشوند | سازگار نیست |
| ارتقای نسخه | همراه پایگاه داده ارتقا مییابند | تا نسخهی ماژول برای نسخهی مقصد آماده نشود، پایگاه داده ارتقا پیدا نمیکند |
پس اگر به ماژولی بیرون از اپهای استاندارد نیاز دارید، اودوی شما باید روی سروری نصب شده باشد که ماژول اختصاصی میپذیرد، و برای هر ارتقا باید بدانید چه کسی آن ماژول را برای نسخهی بعدی آماده میکند. بعد از اضافه شدن ماژول روی سرور، با «بهروزرسانی فهرست اپها» پیدایش کنید و مثل بقیه نصبش کنید.
بومیسازی اپها و ماژولها اودو برای ایران
اودوی رسمی بستهی بومیسازی ایران ندارد. تقویم شمسی، سرفصل حسابهای ایرانی، حقوق و دستمزد طبق قانون کار و اتصال به سامانهی مودیان همه با ماژولهای اضافه میآیند؛ یعنی بومیسازی اودو در ایران در عمل همین نصب ماژول در اودو است. فهرست کامل لایهها در راهنمای بومیسازی اودو آمده است؛ اینها مخصوص نصب ماژول است:
- نسخهی ماژول باید با نسخهی اودو بخواند: ماژولی را نصب کنید که برای همان اودو ۲۰ منتشر شده باشد، نه برای نسخهی قبلی. پنج سؤالی که پیش از نصب هر ماژول بومیسازی باید بپرسید در ماژولهای آمادهی بومیسازی اودو آمده است.
- اودو آنلاین کافی نیست: ماژولهای بومیسازی ایران ماژول غیر استاندارد هستند و اودو آنلاین با آنها سازگار نیست. اودوی بومیشده باید روی سرور خودتان یا میزبانی نصب شود که ماژول اختصاصی میپذیرد.
- هر ارتقا یعنی بازبینی ماژولها: تا ماژولهای بومیسازی برای نسخهی تازه آماده نشوند، پایگاه داده ارتقا پیدا نمیکند. برای همین بومیسازی باید در ماژولهای جدا بماند و هستهی اودو دست نخورد؛ توضیح در راهنمای ارتقای نسخهی اودو.
- ماژول تقویم شمسی را آزمایش کنید: تاریخنمای شمسی بهتنهایی کافی نیست؛ گروهبندی، فیلتر و گزارش هم باید شمسی باشند (توضیح در تقویم شمسی در اودو). در اودوی بومیشدهی وستا تقویم شمسی در همهی ماژولها هست.
- حذف ماژول بومیسازی هم داده پاک میکند: اگر ماژولی را که فیلد یا رکورد ایرانی اضافه کرده (مثلاً شناسهها یا سال مالی شمسی) حذف کنید، همان قاعدهی حذف نصب اجرا میشود و دادههایش میرود. پیش از حذف، فهرست «اسنادی که حذف میشوند» را روی یک کپی ببینید.
خود اودو رایگان است و وستا سورسکد را تحویل میدهد. نصب اودو و ماژولهای پایهی نسخهی بومیشده رایگان است و هزینه بر اساس نفر-ساعت حساب میشود؛ جزئیات در تعرفهی اودو.
یک مثال ایرانی
یک تولیدی قطعات خودرو در اصفهان میخواهد فروش، انبار و تولید را در اودو راه بیندازد. مدیر سیستم اول یک کپی از پایگاه داده میسازد و سه اپ را روی کپی نصب میکند؛ میبیند با تولید چند ماژول وابسته هم نصب شده است. بعد ماژولهای بومیسازی همنسخه با اودو ۲۰ را روی سرور میگذارد، در حالت توسعهدهنده فهرست اپها را بهروز میکند و نصبشان میکند. یک ماه بعد کسی پیشنهاد میدهد اپ صندوق فروش را که آزمایشی نصب شده بود حذف کنند. مدیر حذف را اول روی کپی میزند و در «اسنادی که حذف میشوند» چند فاکتور فروشگاه کارخانه را میبیند؛ پس بهجای حذف، دسترسی منوی صندوق را از کاربران برمیدارد.
پرسشهای رایج دربارهی نصب ماژول در اودو
ماژول اودو چیست؟
اودو از اپها و ماژولها ساخته شده است. اپ برنامهی کاملی مثل CRM یا فروش است؛ ماژول بستهای است که امکانی را اضافه میکند. هر دو از داشبورد اپها نصب میشوند و برای دیدن ماژولها باید فیلتر «اضافی» (Extra) را بزنید.
چطور در اودو ماژول نصب کنم؟
اپ «اپها» را باز کنید، اپ یا ماژول را جستوجو کنید و روی کارتش «فعالسازی» را بزنید. اگر در فهرست نیست، حالت توسعهدهنده را روشن کنید و از منوی «بهروزرسانی فهرست اپها» فهرست را بهروز کنید.
با حذف ماژول اودو اطلاعات پاک میشود؟
بله. حذف نصب یک اپ رکوردهای آن را هم از پایگاه داده پاک میکند و ممکن است اپهای وابسته را هم حذف کند. پنجرهی حذف، فهرست اپها و اسنادی را که پاک میشوند نشان میدهد؛ حذف را اول روی یک کپی از پایگاه داده امتحان کنید.
چرا ماژولی که اضافه کردم در فهرست اپهای اودو نیست؟
اول فیلتر «اپها» را بردارید و «اضافی» را بزنید. اگر باز هم نبود، حالت توسعهدهنده را روشن کنید و از «بهروزرسانی فهرست اپها» فهرست را بهروز کنید. ماژولی که برای نسخهی دیگری از اودو نوشته شده هم ممکن است نصب نشود.
ماژولهای فروشگاه اپ اودو را روی اودو آنلاین میشود نصب کرد؟
نه. طبق مستندات اودو، اودو آنلاین با ماژولهای اختصاصی و ماژولهای فروشگاه اپ اودو سازگار نیست. برای این ماژولها، از جمله ماژولهای بومیسازی ایران، اودو باید روی سروری نصب شود که ماژول اختصاصی میپذیرد.
ماژول فارسی و شمسی اودو برای همهی نسخهها کار میکند؟
نه. هر ماژول برای یک نسخهی مشخص اودو نوشته میشود و باید با نسخهی شما بخواند. با هر ارتقای نسخه هم ماژولهای بومیسازی باید برای نسخهی تازه آماده و آزمایش شوند.
منبع و مجوز
ترجمه، ویرایش و بومیسازی غیررسمی وستا از مستندات Odoo 20؛ تغییرات: ترجمهی فارسی، مثالها و بخش بومیسازی برای ایران. این صفحه مانند منبع با مجوز CC BY-SA 4.0 منتشر میشود. Odoo نشان تجاری Odoo S.A. است و این صفحه وابسته به آن نیست. صفحهی اصلی: اپها و ماژولها در مستندات Odoo 20 · متن مجوز