در این آموزش یاد می‌گیرید
- بدانید اودو چیست و «اپ»، «ماژول» و «پایگاه داده» در آن یعنی چه
- خانواده‌های اپ اودو ۲۰ را بشناسید و بدانید هر کار در کدام اپ است
- فرق کامیونیتی و اینترپرایز و سه روش میزبانی را در چند خط ببینید
- بسنجید اودو به کار کسبوکار شما می‌آید یا نه
- بدانید اودو برای کار در ایران به چه بومی‌سازی‌ای نیاز دارد
پیش‌نیاز
پیش‌نیازی ندارد. اگر بخواهید همراه این آموزش اودو را امتحان کنید، یک پایگاه داده‌ی آزمایشی کافی است؛ به داده‌ی واقعی شرکت دست نزنید.
تازههای اودو ۲۰ در اودو
- صفحه‌ی تازه‌ی «اشتراک من» (My Subscription) در منوی کاربر: طرح اشتراک، سرویس‌های IAP و مدیریت پایگاه داده در یک جا.
- همه‌ی امکانات هوش مصنوعی حالا اعتبار میخواهند که از سرویس‌های اودو (IAP) خریده می‌شود.
- اپ خدمات میدانی (Field Service) کنار گذاشته شد و امکاناتش به اپ برنامه‌ریزی (Planning) رفت.
از یادداشت‌های رسمی انتشار اودو ۲۰.
اودو چیست؛ چند اپ کسبوکار روی یک پایگاه داده
به اودو معمولاً ERP می‌گویند: نرم‌افزاری که کارهای اصلی یک سازمان را یک‌جا نگه میدارد. فرقش با بسیاری از ERPها این است که تکه‌تکه نصب می‌شود. سه کلمه را از همین اول با هم یکی کنیم:
- پایگاه داده (Database)
- همه‌ی داده‌ها و اپهای نصب‌شده‌ی یک سازمان. معمولاً هر شرکت یک پایگاه داده دارد و همه‌ی اپها داخل آن نصب میشوند.
- اپ (App)
- یک بخش کامل کاری، مثل CRM، انبار یا حقوق و دستمزد، که از صفحه‌ی اپها نصب می‌شود.
- ماژول (Module)
- تکه‌ی کوچک‌تری از نرمافزار که یک امکان یا یک اتصال را اضافه می‌کند. هر اپ هم در اصل یک ماژول است.
چون همه‌ی اپها در یک پایگاه دادهاند، مشتری‌ای که در CRM ثبت کرده‌اید همان مشتری فاکتور است و کالایی که فروختید از همان انباری کم می‌شود که خرید به آن اضافه کرده بود. لازم نیست یک عدد را در سه نرمافزار تایپ کنید.
اپها به هم وابسته‌اند. مستندات اودو مثال می‌زند: اپ رستوران به صندوق فروش (Point of Sale) نیاز دارد. پس نصب یک اپ گاهی چند ماژول دیگر را هم نصب می‌کند، و حذف یک اپ ممکن است اپهای وابسته را هم حذف کند.
اپهای اودو ۲۰ به تفکیک خانواده
مستندات اودو ۲۰ اپها را در این خانواده‌ها چیده است. آموزش‌های فارسی این بخش هم همین ترتیب را دنبال میکنند:
| خانواده | اپها |
|---|---|
| مبانی (Essentials) | مرحله‌ها، فعالیتها، گزارش‌ها، جستوجو و فیلتر، مخاطبان، ورود و خروج داده، اعتبار سرویس‌های اودو (IAP)، کاتالوگ محصول |
| مالی (Finance) | حسابداری و فاکتور، هزینه‌ها، پرداخت آنلاین، بسته‌های بومیسازی مالی کشورها، ESG |
| فروش (Sales) | CRM، فروش، صندوق فروش، اشتراک، اجاره |
| وب‌سایت (Websites) | وب‌سایت، فروشگاه اینترنتی، آموزش آنلاین، انجمن، وبلاگ، گفت‌وگوی زنده |
| زنجیره‌ی تأمین (Supply Chain) | انبار، تولید، خرید، بارکد، کیفیت، نگهداری، مدیریت چرخه‌ی عمر محصول (PLM)، تعمیرات |
| منابع انسانی (Human resources) | حضور و غیاب، کارمندان، ارزیابی عملکرد، پذیرش (Frontdesk)، ناوگان، حقوق و دستمزد، مرخصی، استخدام، معرفی نیرو، ناهار، تأییدها |
| بازاریابی (Marketing) | بازاریابی ایمیلی، بازاریابی پیامکی، شبکه‌های اجتماعی، خودکارسازی بازاریابی، رویدادها، کارت بازاریابی، نظرسنجی |
| خدمات (Services) | پروژه، برگه‌ی زمان (Timesheets)، برنامه‌ریزی (Planning)، هلپ‌دسک |
| بهره‌وری (Productivity) | اسناد، امضا، صفحه‌گسترده، داشبورد، دانش (Knowledge)، تقویم، نوبت‌دهی، گفت‌وگو (Discuss)، پاک‌سازی داده، واتس‌اپ، تلفن، کارها (To-do)، هوش مصنوعی |
| استودیو (Studio) | ساختن فیلد، نما، مدل و اپ، قاعده‌های خودکارسازی، گزارش PDF و قاعده‌های تأیید، بدون کدنویسی |
| تنظیمات عمومی | اپها و ماژول‌ها، کاربران، شرکت‌ها، اینترنت اشیا (IoT)، ایمیل، اتصال به سرویس‌های دیگر، حالت توسعه‌دهنده، حالت آفلاین |
همه‌ی این اپها در هر دو ویرایش نیستند؛ بعضی فقط در اینترپرایز هستند. پایین‌تر در این باره می‌خوانید.
نصب اپ؛ از یک اپ شروع کنید
لازم نیست همه‌چیز را یک‌جا راه بیندازید. معمولاً با یکی دو اپ شروع میکنید و بقیه را بعداً اضافه میکنید:
- از داشبورد اصلی، اپ را باز کنید.
- اپ مورد نظر را جستوجو کنید و روی کارتش «فعال‌سازی» (Activate) را بزنید.
- صفحه‌ی اپها به‌طور پیش‌فرض فقط اپها را نشان می‌دهد. برای دیدن ماژولهای کوچک‌تر، در فیلترها «اضافی» (Extra) را انتخاب کنید.
- اگر ماژولی را که روی سرور گذاشته‌اید نمی‌بینید، حالت توسعه‌دهنده را روشن کنید و از فهرست را تازه کنید.
نصب یا حذف اپ روی بقیه‌ی اپها اثر می‌گذارد و در اینترپرایز هزینه‌ی اشتراک را هم تغییر می‌دهد. مستندات اودو توصیه می‌کند تغییر را اول روی یک کپی از پایگاه داده آزمایش کنید.
حذف اپ فقط پنهان کردنش نیست؛ رکوردهای آن اپ هم از پایگاه داده پاک میشوند. پیش از حذف، در پنجره‌ی حذف بخش «اسنادی که حذف میشوند» (Documents to Delete) را بخوانید.
اودو کامیونیتی و اینترپرایز در دو خط
اودو کامیونیتی (Community) نسخه‌ی رایگان و متنباز است، با مجوز LGPLv3، و هسته‌ای است که اینترپرایز روی آن ساخته شده. اودو اینترپرایز (Enterprise) اشتراکی است و اپها و امکانات بیشتر، پشتیبانی کاربردی، سرویس ارتقا و میزبانی اودو را هم دارد.
جدول مقایسه، اپ‌هایی که فقط در اینترپرایز هستند و اثر انتخاب ویرایش بر بومیسازی را در راهنمای اودو کامیونیتی یا اینترپرایز ببینید.
اودو کجا نصب می‌شود؛ آنلاین، Odoo.sh یا سرور خودتان
مستندات اودو سه راه میزبانی را معرفی می‌کند:
| روش | چیست | نکته‌ی مهم |
|---|---|---|
| اودو آنلاین (Odoo Online) | پایگاه داده‌ی اختصاصی روی سرورهای خود اودو؛ با مرورگر کار می‌کند و نصب لازم ندارد | ماژول سفارشی و ماژولهای فروشگاه اپ اودو را نمیپذیرد |
| Odoo.sh | پلتفرم ابری رسمی اودو برای میزبانی و توسعه | ماژول سفارشی، دسترسی SSH و یکپارچه‌سازی پیوسته دارد |
| روی سرور خودتان (On-premise) | نصب با بستهی آماده، از سورس یا با Docker | نگهداری سرور با خود شماست؛ اینترپرایز باید با کد اشتراک ثبت شود |
بعداً هم می‌شود میزبانی را عوض کرد؛ مثلاً پشتیبان پایگاه داده را از اودو آنلاین برداشت و روی سرور خود بازگرداند. فقط یادتان باشد ارتقای نسخه شامل عوض کردن میزبانی نمی‌شود و این دو کار جدا هستند.
اعتبار سرویس‌های اودو (IAP) چیست
بعضی امکانات اودو روی سرورهای خود اودو اجرا میشوند و جدا پول می‌گیرند. به این‌ها «خرید درون‌برنامه‌ای» (In-App Purchase) یا IAP می‌گویند. هر سرویس اعتبار پیش‌پرداخت خودش را دارد و وقتی تمام شد، باید دوباره خرید.
سرویسهایی که خود اودو می‌دهد: پیامک (SMS)، دیجیتال‌سازی اسناد (خواندن قبض و هزینه و رزومه با OCR و هوش مصنوعی)، تکمیل خودکار اطلاعات شرکت‌ها (Partner Autocomplete)، تولید سرنخ، ارسال نامه‌ی پستی و احراز هویت امضاکننده. در اودو ۲۰ همه‌ی امکانات هوش مصنوعی هم به این اعتبار نیاز دارند.
اودو به کار چه کسب‌وکاری می‌آید و به کار چه کسی نه
معمولاً مناسب است اگر
- چند بخش کاری دارید (فروش، انبار، حسابداری، تولید یا منابع انسانی) و می‌خواهید همه روی یک داده باشند.
- می‌خواهید کوچک شروع کنید و بعداً اپ اضافه کنید، بی‌آنکه نرمافزار را عوض کنید.
- فرایندتان خاص است و به نرم‌افزاری نیاز دارید که بشود تغییرش داد. سورس کامیونیتی باز است و ماژول سفارشی روی آن نوشته می‌شود.
شاید مناسب نباشد اگر
- فقط یک کار ساده دارید، مثلاً صدور چند فاکتور در ماه، و قرار نیست بخش دیگری به آن وصل شود.
- نه تیم فنی دارید و نه مجری؛ اودو روی سرور خودتان نصب، پشتیبان‌گیری و ارتقا می‌خواهد.
- انتظار دارید همان روز اول، بدون بومیسازی، با تقویم شمسی و قانون‌های مالیاتی ایران کار کند.
اگر مطمئن نیستید، اول فهرست نیازهایتان را بنویسید و بعد اپ و ویرایش را انتخاب کنید. روش کار در راهنمای نیازسنجی نرمافزار آمده است.
آموزش‌های اودو ۲۰ چطور چیده شده‌اند
آموزش اودو ۲۰ به فارسی ترجمه و بومیسازی غیررسمی مستندات اودو است و همان خانواده‌های جدول بالا را دنبال می‌کند:
- «شروع با اودو»: همین صفحه و تازههای اودو ۲۰.
- «مبانی کار»: نماها، جستوجو و فیلتر، فعالیتها و ورود و خروج داده. این‌ها در همه‌ی اپها یکسان‌اند و یک بار یاد گرفتنشان کافی است.
- آموزش هر اپ، خانواده به خانواده. اولین آن آموزش CRM اودو است و بقیه مرحله‌به‌مرحله منتشر میشوند.
هر آموزش با «پیش‌نیاز» و «تازههای اودو ۲۰» شروع می‌شود و با بخش «بومیسازی برای ایران» و یک مثال ایرانی تمام می‌شود. منوها فارسی آمدهاند و نام انگلیسی رابط خام اودو کنارشان است.
بومیسازی اودو اودو برای ایران
اودو برای هر کشوری که پشتیبانی می‌کند یک بستهی بومیسازی مالی (Fiscal Localization) دارد: کدینگ حسابها، مالیات‌ها و گزارش‌های قانونی همان کشور. در فهرست کشورهای مستندات اودو ۲۰، ایران نیست؛ یعنی اودو بستهی بومیسازی رسمی ایران ندارد. برای همین در ایران چند کار را باید جدا انجام داد. فهرست کامل به تفکیک ماژول در راهنمای بومیسازی اودو آمده است؛ این‌ها مهم‌ترین‌ها هستند:
- بستهی مالی: بستهی نصب‌شده را در ، بخش بومیسازی مالی (Fiscal Localization)، فیلد بسته (Package) می‌بینید. این بسته فقط تا پیش از ثبت اولین سند قابل تغییر است؛ پس تصمیم درباره‌ی کدینگ و مالیات را پیش از شروع کار بگیرید. جزئیات در حسابداری اودو و اودو و سامانه مودیان.
- تقویم شمسی: اودوی خام تاریخ میلادی دارد و گزارش‌های ماهانه‌اش هم ماه میلادی حساب میکنند. توضیح در تقویم شمسی در اودو.
- میزبانی: بومیسازی ایران با ماژول سفارشی انجام می‌شود و اودو آنلاین ماژول سفارشی را نمیپذیرد. پس اودوی بومیشده روی Odoo.sh یا سرور خود شما نصب می‌شود.
- اعتبار IAP: پیامک، تولید سرنخ، دیجیتال‌سازی اسناد و در اودو ۲۰ همه‌ی امکانات هوش مصنوعی با اعتبار IAP کار میکنند که از خود اودو خریده می‌شود و خریدش از ایران محدودیت دارد. روی این امکانات حساب نکنید، مگر جایگزین داخلی‌شان را داشته باشید.
در اودوی بومی‌شده‌ی وستا این‌ها آماده است: تقویم شمسی در همه‌ی ماژول‌ها، رابط فارسی و راست‌چین، حسابداری متناسب با ایران، مالیات بر ارزش افزوده و مودیان. خود اودو رایگان است و سورس‌کدش به شما تحویل داده می‌شود؛ نصب اودو و ماژولهای اولیه‌ی نسخه‌ی بومی هم رایگان است. بیشتر در اودو فارسی وستا.
یک مثال ایرانی
یک شرکت پخش مواد بسته‌بندی در مشهد را در نظر بگیرید که تا امروز فروش را در اکسل و حسابداری را در یک نرمافزار جدا نگه داشته است. با اودو اول فقط سه اپ نصب می‌کند: فروش، انبار و حسابداری. حالا پیش‌فاکتوری که تأیید می‌شود، حواله‌ی انبار می‌سازد و فاکتورش سند حسابداری؛ کسی عدد را دوباره تایپ نمی‌کند. شش ماه بعد که فروشنده‌ها زیاد شدند، CRM را اضافه می‌کند و مشتری‌ها همان مشتری‌های قبلی‌اند، نه یک فهرست تازه. سال بعد خرید و حضور و غیاب اضافه میشوند. همه‌ی این مسیر در یک پایگاه داده طی شده است.
پرسش‌های رایج درباره‌ی اودو چیست
اودو چیست به زبان ساده؟
اودو (Odoo) مجموعهای از اپهای کسبوکار، مثل حسابداری، فروش، انبار، CRM و منابع انسانی، است که روی یک پایگاه داده کار میکنند. هر اپ را جدا نصب میکنید و داده بین اپها مشترک است.
نرم افزار اودو رایگان است؟
ویرایش کامیونیتی رایگان و متنباز است (مجوز LGPLv3). ویرایش اینترپرایز اشتراکی است. سرویسهایی مثل پیامک، تولید سرنخ و هوش مصنوعی در هر دو ویرایش اعتبار IAP جدا میخواهند.
فرق اودو با نرمافزار حسابداری چیست؟
نرمافزار حسابداری فقط حسابها را نگه میدارد. حسابداری در اودو یکی از اپهاست و سندها را از فروش، خرید، انبار و حقوق خودبهخود میگیرد، چون همه روی یک پایگاه دادهاند.
اودو برای ایران بومیسازی رسمی دارد؟
خیر. در فهرست کشورهایی که اودو برایشان بستهی بومیسازی مالی دارد، ایران نیست. تقویم شمسی، حسابداری و مالیات ایران، حقوق و چاپ فارسی با ماژولهای بومیسازی اضافه میشوند.
اودو را آنلاین استفاده کنیم یا روی سرور خودمان؟
اودو آنلاین سادهترین راه است، ولی ماژول سفارشی نمیپذیرد؛ پس با ماژولهای بومیسازی ایران سازگار نیست. برای اودوی بومیشده Odoo.sh یا سرور خودتان لازم است.
یادگیری اودو را از کجا شروع کنم؟
از همین صفحه و تازههای اودو ۲۰، بعد مبانی کار (نماها، جستوجو، فعالیتها) و بعد آموزش اپی که بیشتر با آن کار دارید. همه در بخش آموزش اودو ۲۰ به فارسی آمدهاند.
منبع و مجوز
ترجمه، ویرایش و بومیسازی غیررسمی وستا از مستندات Odoo 20؛ تغییرات: ترجمه‌ی فارسی، مثال‌ها و بخش بومیسازی برای ایران. این صفحه مانند منبع با مجوز CC BY-SA 4.0 منتشر می‌شود. Odoo نشان تجاری Odoo S.A. است و این صفحه وابسته به آن نیست. صفحه‌ی اصلی: اودو در مستندات Odoo 20 · متن مجوز
- Odoo 20 documentation: User Docs (applications)
- Odoo 20: Database management (installation, editions)
- Odoo 20: Odoo Online
- Odoo 20: Odoo.sh
- Odoo 20: On-premise
- Odoo 20: Change hosting solution
- Odoo 20: Apps and modules
- Odoo 20: In-app purchases (IAP)
- Odoo 20: Fiscal localizations
- Odoo 20: Upgrade
- Odoo 20 release notes